भ्लादिमिर पुतिन

रुसको दोस्रो र चौथो रास्ट्रपति

भ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुतिन (/ˈptɪn/; रूसी: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин, IPA: [vlɐˈdʲimʲɪr vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] ( ), जन्म ७ अक्टोबर १९५२) रूसका राजनीतिज्ञ तथा वर्तमान राष्ट्रपति हुन्। पुतिनले ७ मे २०१२ देखि रूसमा राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। यसभन्दा पहिले उनी सन् २००० देखि २००८ सम्म रूसका राष्ट्रपति र सन् १९९९ देखि सन् २००० तथा सन् २००८ देखि सन् २०१२ सम्म रूसका प्रधानमन्त्री भएर सेवा दिएका थिए।

भ्लादिमिर पुतिन
Владимир Путин
Vladimir Putin (2017-07-08) (cropped).jpg
दोश्रो र चौथौ रसियाका राष्ट्रपति
पद बहाली
७ मे २०१२
प्रधानमन्त्रीभिक्टर जुबकोभ
दिमित्री मेदभेदेभ
मिखाइल मिसुस्तिन
अग्रजदिमित्री मेदभेदेभ
कार्यकाल
७ मे २००० – ७ मे २००८
कार्यकारी: ३१ डिसेम्बर १९९९ – ७ मे २०००
प्रधानमन्त्रीमिखाइल कास्यानोभ
मिखाइल फ्रादकोभ
भिक्टर जुबकोभ
अग्रजबोरिस येल्तसिन
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
रसियाका प्रधानमन्त्री
कार्यकाल
८ मे २००८ – ७ मे २०१२
राष्ट्रपतिदिमित्री मेदभेदेभ
सहायकइगोर सुभालोभ
अग्रजभिक्टर जुबकोभ
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
कार्यकाल
९ अगस्ट १९९९ – ७ मे २०००
कार्यकारी: ९ अगस्ट १९९९ – १६ अगस्ट १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
सहायकभिक्टर ख्रिसतेन्को
मिखाइल कास्यानोभ
अग्रजसर्गेई स्तेपाशिन
उतराधिकारीमिखाइल कास्यानोभ
युनाइटेड रसियाका नेता
कार्यकाल
१ जनवरी २००८ – ३० मे २०१२
अग्रजबोरिस ग्रिजलोभ
उतराधिकारीदिमित्री मेदभेदेभ
सुरक्षा परिषदको अध्यक्ष
कार्यकाल
९ मार्च १९९९ – ९ अगस्ट १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
अग्रजनिकोले बोर्दयुझा
उतराधिकारीसर्गेई इभानोभ
सङ्घीय सुरक्षा परिषदको अध्यक्ष
कार्यकाल
२५ जुलाई १९९८ – २९ मार्च १९९९
राष्ट्रपतिबोरिस येल्तसिन
अग्रजनिकोले कोभाल्योभ
उतराधिकारीनिकोलाई पात्रुसेभ
व्यक्तिगत विवरण
जन्मभ्लादिमिर भ्लादिमिरोभिच पुतिन
(१९५२-१०-०७) ७ अक्टोबर १९५२ (उमेर ६७)
लेनिनग्राद, सोभियत संघ
(हाल सेन्ट पिटर्सबर्ग, रसिया)
राष्ट्रियतारसियन
राजनीतिक पार्टीसोभियत युनियन कम्युनिस्ट पार्टी (१९७५-९१)
आवर होम रसिया (१९९५–९९)
युनिटी (१९९९-२००१)
इन्डिपेन्डेन्ट (१९९१-९५; २००१-०८)
युनाइटेड रसिया (२००८-वर्तमान)
अन्य राजनीतिक
संलग्नता
पिपुल्स फ्रन्ट (२०११–वर्तमान)
जीवन साथी(हरू)
ल्युदमिला पुतिन
(विवाह १९८३; सम्बन्धविच्छेद २०१४)
[१]
सन्तान(हरू)मारिया (जन्म १९८५)
येकातेरिना (जन्म १९८६)[२]
मातृ शिक्षाप्रतिष्ठानसेन्ट पिटर्सबर्ग स्टेट विश्वविद्यालय
पदक=Order of Honor of the Russian Federation सम्मान
सहीछाप
वेबसाइटआधिकारिक वेबसाइट
सैनिक सेवा
निष्ठाढाँचा:Country data सोभियत सङ्घ
सेवा/शाखाकेजिबी
सेवा अवधी१९७५-१९९१
श्रेणीCCCP air-force Rank podpolkovnik infobox.svg Lieutenant colonel

प्रारम्भिक जीवनीसम्पादन

भ्लादिमिर पुतिनको जन्म सन् १९५२ अक्टोबर ७ मा लेनिनग्रादमा भएको हो। अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा ख्याती कमाएको त्यससमयको सोभियत सङ्घ र राष्ट्रिय नायक युरी गागरिनको कथा सुनेर हुर्केका धेरैजसो सोभियत युवाहरू अन्तरिक्षयात्री बन्ने सपना देख्थे। किशोरावस्थामा भ्लादिमिर पनि अन्तरिक्ष यात्री बन्ने सपना बनाएका थिए तर बढ्दो उमेरसँगै विश्वका प्रमुख युद्धहरूमा जासुसहरूले खेलेको भूमिकाका बारेमा लेखिएका चर्चित कथाले उनलाई आकर्षित गरेपछि उनले सोभियत सङ्घको गुप्तचर संस्था केजिबीमा सेवा गर्ने मन बनाए।

एउटा सफल गुप्तचर बन्नको लागि कानुन विषयको राम्रो ज्ञान आवश्यक पर्ने सल्लाह बमोजिम उनले लेनिनग्राद राजकीय विश्वविद्यालयमा भर्ना लिए। कानून विषयमा उच्च शिक्षा प्राप्त गरिसकेपछि उनले सन् १९७५ मा केजीबी भर्ना भए। उनलाई केजिबी एजेन्टको रूपमा सन् १९८५ मा तत्कालीन पूर्वी जर्मनीमा नियुक्त गरियो। उर्जावान र प्रतिभाशाली युवा भएकै कारणले उनलाई पाँच वर्षमा एउटै कार्यालयभित्र दुईपटक बढुवा गरियो। सन् १९९० मा जर्मनीबाट फिर्ता भएपछि उनले लेनिनग्रादको मेयरको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सल्लाहकारको रुपमा काम गर्न थाले। राजनीतिक सेरोफेरोमा उनको यो कार्यनै कालान्तरमा रुसी इतिहासलाई परिवर्तन गर्ने घटना प्रमाणित भयो। 

आन्तरिक नीतिसम्पादन

अर्थ, औद्योगिक, र उर्जा नीतिसम्पादन

वातावरणीय नीतिसम्पादन

धार्मिक नीतिसम्पादन

सैन्य विकाससम्पादन

मानवाधिकार नीतिसम्पादन

मिडियासम्पादन

पुरातनवाद प्रबर्द्धनसम्पादन

अन्तराष्ट्रिय खेलकुदसम्पादन

वन्यजन्तु संरक्षणसम्पादन

विदेश नीतिसम्पादन

 
नोबेम्बर २००१ मा पुटिनको अमेरिकी भ्रमण

परराष्ट्र मामिलामा पुटिनले कृत्रिम बौद्धिकताको पक्षमा बोल्छन्, "कृत्रिम बौद्धिकता भविष्य हो, रसियाको लागि मात्र नभई सम्पूर्ण मानवजातिको लागि। यसबाट विशाल अवसर आउँछ, तर अनुमान गर्न गाह्रो हुने चुनौतीहरू पनि सिर्जना हुन्छ। जो यस क्षेत्रको नायक हुन्छ, उसैले सारा संसारको शासक बन्छ।”[३]

दक्षिण तथा पूर्वी एसियासम्पादन

२०१२ मा, द हिन्दु मा पुटिनले एक लेख लेखे जुनमा उनले उल्लेख गरेका थिए, "रूस र भारत बिच २००० ओक्टोबरमा हस्ताक्षर भएको रणनीतिक साझेदारी सच्चा रुपमा एक ऐतिहासिक पाइला बनेको छ।".[४][५] पुटिनको २०१२ को भारत भ्रमणको क्रममा प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहले "राष्ट्रपति पुटिन भारतको मूल्यवान मित्र र भारत-रूस रणनीतिक साझेदारीको वास्तविक वास्तुकार हुन्" भनेका थिए।[६]

पुटिनको रसियाले अन्य ब्रिक राष्ट्र सँग सकारात्मक सम्बन्ध राख्छ।। रसियाले जनवादी गणतन्त्र चीनसँग २००१ चीन-रसिया मैत्री सन्धि र चीनको उर्जा आवश्यकता पुर्ती गर्न ट्रान्स साइबेरिया तेल पाइपलाइनको निर्माण मा हस्ताक्षर गरि सम्बन्ध अझै सुदृढ बनायो।[७] यी दुई राष्ट्रको र मध्य एसियायी छिमेकीको आपसी सुरक्षा सहयोगलाई २००१ मा चीन, काजक्स्तान, किर्गिस्तान, रसिया, ताजकिस्तान र उज्बेकिस्तानका नेताबाट साङ्घाई कोअपरेसन ओर्गनाइजेसन स्थापना भयो।[८]

पूर्वी सोभियत राज्यसम्पादन

अमेरिका, युरोप र नेटोसम्पादन

पुटिनको मातहत, रसियाको नेटो र अमेरिकासंगको बिभिन्न चरण हुदै गुज्रियो। पुटिन पहिलो पटक राष्ट्रपति बन्दा, सम्बन्ध साबधानीपूर्ण थियो । २००१ सेप्टेम्बर ११ (९/११) को हमला पछी, पुटिनले तुरुन्तै अमेरिकाको आतंकवाद विरुद्धको युद्धलाई समर्थन गरे र साझेदारीको अवसर देखा पर्यो। [९] यद्यपि अमेरिकाले रुसी सिमाना सम्मै नेटोको विस्तार र एकपक्षीय रुपमा १९७२ को एन्टी ब्यालेस्टिक मिसाइल सन्धि बाट हात झिकेर प्रतिक्रिया दियो ।[९]

२००३ बाट, जब रसियाले इराक युद्धको समर्थन गरेन र जब पुटिन आफ्नो आन्तरिक तथा विदेश नीतिमा पश्चिम संग फरक र टाढा हुदै गए, सम्बन्ध बिग्रन जारी रह्यो । अमेरिकी मुलधारका मिडियाहरूको नजर, ह्वाइट हाउससंगै पुटिन विरोधी बन्यो।[१०]

 
ग्रीक प्रधानमन्त्री एलेक्सिस सिप्रास र राष्ट्रपति भ्लादिमीर पुतिन, १५ मे २े०१७

बेलायतसम्पादन

अष्ट्रेलियासम्पादन

ल्याटिन अमेरिकासम्पादन

मध्यपूर्व र उत्तर अफ्रिकासम्पादन

ब्रिक्स शिखर सम्मेलनसम्पादन

 
ब्रिक्स नेताहरूको सामुहिक तस्विर ; २०१८

राष्ट्रपति पुटिन २०१३ देखि ब्रिक्स (ब्राजिल, रसिया, भारत, चीन, र दक्षिण अफ्रिका ) शिखर सम्मेलन मा सहभागी भएका छन् ।

पुतिनवादसम्पादन

पुटिन को धेरै तर्कपूर्ण भनाइ तथा ओजपूर्ण तर्कहरू सार्वजनिक हुन्छन् ; जसलाई पुटिनवाद को नामले पनि जानिन्छ ।[११] ती मध्ये अधिकांश हरु उनको वार्षिक प्रश्नोत्तर सम्मेलनमा आउँछन् , जहाँ पुटिन पत्रकार र स्टुडियो का अन्य मानिस, र रसिया भरीका मानिसहरूका प्रश्न को जवाफ दिन्छन् । पुटिनलाई रूसी चुटकिला र लोक कथन हरू सहित कडा, तिखो र सटिक तर्कपूर्ण भाषाको लागि परिचित मानिन्छ ।[११][१२]


सम्मानसम्पादन

विभिन्न राष्ट्र द्वारा प्रदान गरिएको नागरिक सम्मानसम्पादन

मिति देश विभूषण नोट
७ मार्च २००१ भियतनाम   हो छि मिन्ह सम्मान [१३] भियतनाम को दोश्रो को सर्वोच्च सम्मान
२००४ काजक्स्तान   गोल्डेन इगल सम्मान कागस्तानको सर्वोच्च सम्मान
२००६ Muslim Board of the Caucasus Order of Sheikh ul-Islam Allahshukur Pasha-zade Highest Muslim order,[१४] awarded for his role in interfaith dialogue between Muslims and Christians in the region[१५]
22 September 2006 फ्रान्स   Légion d'honneur[१६] President Jacques Chirac Grand-Croix (Grand Cross) rank is the highest French decoration
2007 Tajikistan Order of Ismoili Somoni[१७] ताजकिस्तानको सर्वोच्च सम्मान
12 February 2007 Saudi Arabia   Order of Abdulaziz al Saud[१८] King Abdullah साउदी अरबको को सर्वोच्च नागरिक सम्मान
10 September 2007 UAE   Order of Zayed[१९] Sheikh Khalifa यु ए इको सर्वोच्च नागरिक सम्मान
2 April 2010 भेनेजुएला   Order of the Liberator[२०] राष्ट्रपति ह्युगो चाभेज भेनेजुएला को सर्वोच्च सम्मान
24 March 2011 Serbian Orthodox Church   Order of Saint Sava[२१] Irinej, Serbian Patriarch SOC's highest distinction
4 October 2013 मोनाको   Order of Saint-Charles[२२] Prince Albert मोनाकोको सर्वोच्च सम्मान
11 July 2014 क्युवा   Order of José Martí[२३] राष्ट्रपति राउल क्यास्ट्रो क्युवाको सर्वोच्च सम्मान
16 October 2014 सर्विया   Order of the Republic of Serbia[२४] President Tomislav Nikolić Grand Collar, Serbia's highest award
3 October 2017 तुर्केमिनिस्तान Order "For contribution to the development of cooperation" President Gurbanguly Berdimuhamedow
22 November 2017 किर्गिस्तान   Order of Manas President Almazbek Atambayev
8 June 2018 China मैत्री सम्मान [२५] राष्ट्रपति सि चीन को सर्वोच्च सम्मान
28 May 2019 कजाकस्तान   Order of Nazarbayev[२६] Elbasy Nursultan Nazarbayev

मानार्थ विद्यावारिधिसम्पादन

Date University/ Institute विश्वविद्यालय/ संस्थान
2001 Yerevan State University[२७]
2001 Athens University[२८]
2011 University of Belgrade[२९]

Other awardsसम्पादन

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

  1. Allen, Cooper (२ अप्रिल २०१४), "Putin divorce finalized, Kremlin says", USA Today 
  2. http://viola.bz/family-album-of-putin/
  3. Kotkin, Stephen, "Technology and Governance in Russia: Possibilities", Hoover Institution, Hoover Institution, अन्तिम पहुँच ७ मे २०२० 
  4. Vladimir Putin (२४ डिसेम्बर २०१२), "For Russia, deepening friendship with India is a top foreign policy priority by President Vladimir Putin", The Hindu (Chennai, India), अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  5. "India, Russia sign new defence deals", BBC, २४ डिसेम्बर २०१२, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  6. Rajeev Sharma, specially for RIR (२४ डिसेम्बर २०१२), "13th Indo-Russian Summit reaffirms time-tested ties: Russia & India Report", Indrus.in, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०१३ 
  7. Page, Jeremy (२६ सेप्टेम्बर २०१०), "Russian Oil Route Will Open to China", The Wall Street Journal, अन्तिम पहुँच २८ सेप्टेम्बर २०१० 
  8. "The Shanghai Cooperation Organization", Council on Foreign Relations, अन्तिम पहुँच १४ मार्च २०१९ 
  9. ९.० ९.१ America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy by Stephen F. Cohen, HuffPost
  10. America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy by Stephen F. Cohen, HuffPost
  11. ११.० ११.१ Sukhotsky, Cyril (५ मार्च २००४), [Putinism – "Thoughtful personal outrageous"?] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता), BBC Russian (रुसीमा), अन्तिम पहुँच २९ जनवरी २०१७ 
  12. Kharatyan, Kirill (२५ डिसेम्बर २०१२), [Vladimir Putin's Jargon] |trans-title= |title= आवश्यक (सहायता), Ведомости (Vedomosti.ru) (रुसीमा), अन्तिम पहुँच २९ जनवरी २०१७ 
  13. (Russianमा), Аргументы и Факты, ७ मार्च २००१ http://www.aif.ru/archive/1623363  |title= रितो (सहायता)
  14. "Alexy II is awarded the highest Muslim Order", Interfax-Religion, ४ जुलाई २००६। 
  15. (Russianमा), Управление Мусульман Кавказа https://web.archive.org/web/20160305061821/http://www.qafqazislam.com/rus/seyxulislam_ordeni.php, मूलबाट ५ मार्च २०१६-मा सङ्ग्रहित।  |title= रितो (सहायता)
  16. "Chirac décore Poutine", Vidéo Dailymotion 
  17. "CSTO: SAFE CHOICE IN CENTRAL ASIA", Eurasia Daily Monitor 4 (191), २००७। 
  18. Atul Aneja Putin goes calling on the Saudis. The Hindu. 20 February 2007
  19. Putin Receives Top UAE's Decoration, Order of Zayed वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण २५ मे २०१३ मिति, Rbc.ru, 10 September 2007
  20. Sanchez, Fabiola (२ अप्रिल २०१०), "Russia offers Venezuela nuclear help, Chavez says", The Seattle Times 
  21. "Russian Prime Minister Vladimir Putin awarded the Serbian Orthodox Church's highest distinction | Serbian Orthodox Church [Official web site]", spc.rs, अन्तिम पहुँच १६ नोभेम्बर २०१९ 
  22. "Ordonnance Souveraine n° 4.504 du 4 octobre 2013 portant élévation dans l'Ordre de Saint-Charles" (Frenchमा), Journal de Monaco, ४ अक्टोबर २०१३। 
  23. "Raul Castro Welcomes Russian President Vladimir Putin", Escambray, ११ जुलाई २०१४। 
  24. "Putin receives Serbia's top state decoration", B92, १६ अक्टोबर २०१४। 
  25. "Putin becomes first foreign leader to get China's Order of Friendship", TASS, १ जनवरी २०१६, अन्तिम पहुँच १९ जुन २०१८ 
  26. INFORM.KZ, "Nursultan Nazarbayev awards Order of Yelbasy to Vladimir Putin", inform.kz 
  27. "Putin Concludes Visit to Armenia Lays Wreath at Genocide Monument", Asbarez, १७ सेप्टेम्बर २००१। 
  28. "Putin receives honorary doctorate from Athens University", Athens News Agency, ७ डिसेम्बर २००१। 
  29. "B92 News: Belgrade University to award Putin honorary doctorate", अन्तिम पहुँच ११ जुन २०१२ 

बाह्य सूत्रहरूसम्पादन

भ्लादिमिर पुतिनको बारेमा विकिपिडियाका भातृ योजनाहरूमा खोज्नुहोस्:

  उद्धरण विकिकथनबाट
  स्रोत पदहरू विकिस्रोतबाट
  चित्र तथा मिडिया कमन्सबाट