प्राकृतिक ग्याँस

प्राकृतिक ग्यास धेरै ग्यासहरूको मिश्रण हो जसमा मुख्य रूपमा मिथेन र ०-२०% सम्म अन्य उच्च हाइड्रोकार्बन (जस्तै इथेन, प्रोपेन) ग्यासहरू र कहिलेकाहीँ कार्बनडाइअक्साइड, नाइट्रोजन, हाइड्रोजन सल्फाइड , वा हिलियमको केहि अंश[१] रहेको हुन्छ[२]। प्राकृतिक ग्यास ईन्धनको प्रमुख स्रोत हो। यो अन्य जीवावशेष इन्धन /जीवाश्म ईन्धनको साथ पाइन्छ। यो करोडौं वर्ष पहिले पृथ्वीमा बस्ने मृत प्राणीहरूको क्षय र बिघटन भएको पदार्थबाट बन्छ।[३] यो ग्यासियस अवस्थामा फेला पर्दछ। सामान्यतया, यो मिथेन, इथेन, प्रोपेन, ब्युटेन, पेन्टाइनको मिश्रण हो, जसमा मीथेन ८० देखि ९०% सम्म हुन्छ पाइन्छ। यसको अतिरिक्त, सल्फर, पानी वाष्प, जस्ता केही अशुद्धिहरू पनि भेट्टाइन्छ।

जमिन बाहिर निस्केको प्राकृतिक ग्यास बलेको

उपयोगसम्पादन

मल-खाद निर्माणसम्पादन

प्राकृतिक ग्यास रासायनिक मल उत्पादनको लागि तिक्ताति/ अमोनियाको मुख्य आवश्यक तत्व हो।[४]

विद्युत उत्पादनसम्पादन

प्राकृतिक ग्यास कोजेनेरेसन, ग्यास टर्बाइन र स्टिम टर्बाइनको माध्यमबाट बिद्युत उत्पादबको प्रमुख स्रोत हो। प्राकृतिक ग्यासलाई वायु तथा सौर्य उर्जा जस्ता नविकरणीय उर्जा सँग जोड्न समेत उपयुक्त मानिन्छ।[५] र जलविद्युत प्लान्टको पिक लोड मा परिपूर्ति गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। अधिकांश ग्रिड पिकिङ पावर प्लान्ट र केही अफ-ग्रिड इन्जिन जेनेरेटरले प्राकृतिक ग्यासको उपयोग गर्छ। विशेष गरि स्टिम टर्बाइन रहेको ग्यास टर्बाइनलाई कम्बाइन साइकल मोडमा चलाउँदा उच्च दक्षता हासिल गर्न सकिन्छ। प्राकृतिक ग्यासलाई अरु इन्धन, जस्तै तेल र कोइला भन्दा सफा मानिन्छ। प्राकृतिक ग्यास बल्दा कोइलाको भन्दा कम प्रति उर्जा कम कार्बनडाइअक्साइड उत्सर्जन गर्छ। प्राकृतिक ग्यासले कोइलाको तुलनामा प्रति किलोवाट घन्टा आधा कार्बन डाइअक्साइड उत्पादन गर्छ।[६] यातायातको लागि, प्राकृतिक ग्यासले पेट्रोलियमको तुलनामा ३०% कार्बन डाइअक्साइड उत्पादन गर्छ। अमेरिकी उर्जा सुचना प्रशासन (The US Energy Information Administration) ले विश्वमा २०१२ मा, कार्बन डाइअक्साइडको मिलियन मेट्रिक टन उत्सर्जनको रिपोर्ट पेश गरेको थियो:[७][clarification needed]

  • प्राकृतिक ग्यास: 6,799
  • पेट्रोलियम : 11,695
  • कोइला: 13,787

प्राकृतिक ग्यासबाट बिजुलि उत्पादन १९७३मा ७४० टेरावाट घन्टा बाट २०१४ मा ५१४० टेरावाट घन्टा पुगेको छ। यो वैश्विक बिद्युत उत्पादनको २२% बिजुलि र कोइलाबाट उत्पादन हुने बिजुलीको लगभग आधा हिस्सा बिजुली हो। [८] संसार भर कोइलाको प्रयोग घटाउने प्रयासको कारण धेरै देशहरू कोइलाबाट प्राकृतिक ग्यास तिर मोडिएका छन्।

नगर ग्यास वितरणसम्पादन

घरेलु ग्यास उपयोगसम्पादन

यातायातसम्पादन

सफा प्राकृतिक ग्यास (सि.एन.जी) अन्य गाडीको इन्धन पेट्रोल , डिजेल भन्दा सफा र सस्तो मानिन्छ। [९]

उद्योग कलकारखानामा इन्धनको रुपमासम्पादन

हाइड्रोजन ग्यास उत्पादनसम्पादन

पशु तथा माछा आहारसम्पादन

प्राकृतिक ग्यासलाई मिथाइलोकोकस क्याप्सुलेटस ब्याक्टेरिया बाट भरपुर मात्रामा प्रोटिन भएको पशु तथा माछा आहार व्यवसायिक स्तरमा उत्पादन हुन्छ। [१०][११][१२]

वातावरणीय प्रभावसम्पादन

हरित गृह ग्यास प्रभावसम्पादन

कावन डाइअक्साइड उत्सर्जनसम्पादन

अन्य प्रदुषकसम्पादन

प्राकृतिक ग्यासले अन्य जिवाष्म इन्धन भन्दा निकै कम सल्फर डाइअक्साइड उत्सर्जन गर्छ।[१३] प्राकृतिक ग्यासको जलनबाट हुने प्रदुषकको सुची निम्नानुसार छ :[६][१४]

प्राकृतिक ग्यास, तेल र कोइला बालेर हुने उत्सर्जनको तुलना
Pollutant (lb/million Btu)[६] प्राकृतिक ग्यास तेल कोइला
कार्बनडाइअक्साइड ११७ १६४ २०८
कार्बन मोनोअक्साइड ०.०४० ०.०३३ ०.२०८
सल्फर डाइअक्साइड ०.००१ १.१२२ २.५९१
नाइट्रोजन अक्साइड ०.०९२ ०.४४८ ०.४५७
धुलो ०.००७ ०.०८४ २.७४४
पारो ०.०००००७ ०.००००१६

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

  1. "Background", Naturalgas.org, मूलबाट २०१४-०७-०९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१२-०७-१४ 
  2. "Background", Naturalgas.org, मूलबाट २०१४-०७-०९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१२-०७-१४ 
  3. "Electricity from Natural Gas", मूलबाट २०१४-०६-०६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१३-११-१० 
  4. Mulvaney, Dustin (२०११), Green Energy: An A-to-Z Guide, SAGE, पृ: ३०१, आइएसबिएन 978-1-4129-9677-8 
  5. Matthew L. Wald (१० अप्रिल २०१३), "New Solar Process Gets More Out of Natural Gas", The New York Times 
  6. ६.० ६.१ ६.२ "Natural Gas and the Environment", NaturalGas.org, मूलबाट ३ मे २००९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ११ जुन २०१३ 
  7. "World Carbon Dioxide Emissions from the Use of Fossil Fuels", U.S. Energy Information Administration (eia), मूलबाट २३ मे २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१६-०२-०५ 
  8. "2014 data?", International Energy Agency, पृ: २४, मूलबाट ५ अप्रिल २०१५-मा सङ्ग्रहित। 
  9. "Alternative Fuels Data Center: Natural Gas Vehicle Emissions", afdc.energy.gov, अन्तिम पहुँच २०१९-०९-०१ 
  10. "BioProtein Production", मूलबाट १० मे २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३१ जनवरी २०१८ 
  11. "Food made from natural gas will soon feed farm animals – and us", अन्तिम पहुँच ३१ जनवरी २०१८ 
  12. "New venture selects Cargill's Tennessee site to produce Calysta FeedKind® Protein", अन्तिम पहुँच ३१ जनवरी २०१८ 
  13. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named NGinASIA
  14. "Gas vs Coal", global greenhouse warming, अन्तिम पहुँच २०११-०२-०६ 

बाह्य कडीहरूसम्पादन