कृत्रिम बौद्धिकता

कम्प्युटर विज्ञानमा, कृत्रिम बौद्धिकता (ए.आइ), कहिलेकाहीं यान्त्रिक बुद्धि भनिन्छ, मानव वा जनावरले प्रदर्शन गर्ने प्राकृतिक बुद्धि को विपरित यन्त्र र मेसिनले प्रदर्शन गर्ने बौद्धिकता हो। अग्रणी एआई पाठ्यपुस्तकहरूले यस क्षेत्रलाई " बौद्धिक एजेन्ट " को अध्ययनको रूपमा परिभाषित गर्दछ: कुनै पनि उपकरण जसले आफ्नो वातावरणलाई बुझ्दछ र कार्यहरू लिन्छ जुन यसका लक्ष्यहरू सफलतापूर्वक प्राप्त गर्ने सम्भावना अधिकतम पार्दछ। बोलचालको रूपमा "कृत्रिम बौद्धिकता" भन्ने शव्द प्रायः मेशिनहरू (वा कम्प्युटर) लाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिन्छ जुन "संज्ञानात्मक" कार्यहरूको नक्कल गर्दछ जसलाई "शिक्षा" र "समस्या समाधान" जस्ता मानव दिमागसँग जोड्दछ । [१]

इतिहाससम्पादन

परिभाषासम्पादन

आधारभूतसम्पादन

चुनौतीहरूसम्पादन

तर्क, समस्या समाधानसम्पादन

ज्ञान प्रतिनिधित्वसम्पादन

योजनासम्पादन

सिकाइसम्पादन

प्राकृतिक भाषा प्रशोधनसम्पादन

धारणासम्पादन

गति र हेरफेरसम्पादन

सामाजिक बुद्धिमत्तासम्पादन

सामान्य बुद्धिमत्तासम्पादन

दृष्टिकोणसम्पादन

साइबरनेटिक्स र मस्तिष्क सिमुलेशनसम्पादन

प्रतीकात्मकसम्पादन

संज्ञानात्मक अनुकरणसम्पादन

तर्क आधारितसम्पादन

एन्टी-तर्क वा scruffyसम्पादन

ज्ञान आधारितसम्पादन

उप प्रतीकात्मकसम्पादन

मूर्त बुद्धिमत्तासम्पादन

कम्प्यूटेशनल इंटेलिजेंस र सफ्ट कम्प्युटिंगसम्पादन

सांख्यिकीय शिक्षासम्पादन

उपकरणहरूसम्पादन

तर्कसम्पादन

अनिश्चित तर्कका लागि सम्भावित तरिकाहरूसम्पादन

मूल्यांकन प्रगतिसम्पादन

अनुप्रयोगहरूसम्पादन

स्वास्थ्य सेवासम्पादन

मोटर वाहनसम्पादन

एआईमा भएका प्रगतिहरूले स्वचालित गाडीहरूको सिर्जना र विकासको माध्यमबाट गाडी मोटर वाहन उद्योगको बृद्धि र विस्तारमा योगदान पुर्‍याएको छ। २०१६ अनुसार , त्यहाँ ३०० भन्दा बढी कम्पनीहरूले एआईको उपयोग गर्दै स्वचालित कारहरूको सिर्जना गर्दै छन्। एआईसँग सम्बन्धित केही कम्पनीहरूले टेस्ला, गुगल, र एप्पल हुन् । [२]

वित्त र अर्थशास्त्रसम्पादन

साइबरसुरक्षासम्पादन

सरकारसम्पादन

सरकारमा कृत्रिम बुद्धिमता अनुप्रयोग र नियमन समावेश गर्दछ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता अनुहार पहिचान प्रणालीसँग जोडी जन निगरानी को लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ। यो चीनको केहि भागहरूमा पहिले नै उपयोगमा आइरहेको छ । [३] [४] एक कृत्रिम बौद्धिकताले २०१८ मा टामा शहरको नगर चुनावमा पनि प्रतिस्पर्धा गरेको थियो।

२०१९ मा भारतको प्रविधि शहर (टेक सिटि ) बेङ्गलुरुको शहर मा ३८७ ट्राफिक संकेतहरू मार्फत एआई व्यवस्थित ट्राफिक सिग्नल प्रणालीहरू तैनाथ गर्यो । यस प्रणालीले ट्राफिक घनत्व निश्चित गर्न क्यामेराको प्रयोग समावेश गर्दछ र तदनुसार सवारी को लागि सङ्केत अवधि निर्धारित गर्ने यातायात को मात्रा खाली गर्न आवश्यक समय गणना गर्नेछ । [५]

कानून सम्बन्धित व्यवसायसम्पादन

भिडियो खेलहरूसम्पादन

सैन्यसम्पादन

आतिथ्यसम्पादन

अडिटसम्पादन

विज्ञापनसम्पादन

कलासम्पादन

दर्शन र नैतिकतासम्पादन

कृत्रिम सामान्य बुद्धिको सीमाहरूसम्पादन

के मेशीन बुद्धिमान हुन सक्छ? के यसाले "सोच्न" सक्छ?

सम्भावित क्षतिसम्पादन

अस्तित्वगत जोखिमसम्पादन

भौतिकशास्त्री स्टिफन हकिङ, माइक्रोसफ्टका संस्थापक बिल गेट्स, र स्पेस एक्स संस्थापक एलोन मस्कले ए.आइको विकासबाट हुन सक्ने सम्भावनाको बारेमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन कि मानवले यसलाई नियन्त्रण गर्न सक्दैन भन्ने कुराको साथ हकिङ यो " मानव जातिको अन्त्यको उच्चारण " हुन सक्छ। [६] [७] [८]

मानवताको अवमूल्यनसम्पादन

सामाजिक न्यायसम्पादन

मानव श्रमको लागि मागमा कमीसम्पादन

स्वायत्त हतियारसम्पादन

हाल, संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, रुस र बेलायत सहितका ५० + देशहरूले रणभूमि रोबोटहरूको अनुसन्धान गरिरहेको छन् । धेरै व्यक्तिहरू सुपरइनटेलिजेन्ट एआईबाट हुने जोखिमको बारेमा चिन्तित छन् कृत्रिम सिपाही र ड्रोनको प्रयोग सीमित गर्न पनि चाहान्छन्। [९]

नैतिक मेशीनहरूसम्पादन

कृत्रिम नैतिक अभिकर्तासम्पादन

मेशिन नैतिकतासम्पादन

खराब र मैत्री एआईसम्पादन

मेशिन चेतना, भावुकता र दिमागसम्पादन

चेतनासम्पादन

कम्प्यूटेशनलिज्म र फंक्शनलिज्मसम्पादन

कडा एआई परिकल्पनासम्पादन

रोबोट अधिकारसम्पादन

सुपर बौद्धिकतासम्पादन

प्राविधिक एकवचनतासम्पादन

Transhumanismसम्पादन

अर्थशास्त्रसम्पादन

ए.आइको दीर्घकालीन आर्थिक प्रभावहरू अनिश्चित छन्। अर्थशास्त्रीहरूको सर्वेक्षणले रोबोट र एआईको बढ्दो प्रयोगले दीर्घकालीन बेरोजगारीमा पर्याप्त वृद्धि हुने या नहुने भन्नेमा असहमति जनायो, तर उनीहरू सामान्यतया सहमत छन् कि उत्पादन लाभलाई पुनः वितरण गरेमा यो विशुद्ध फाइदा हुन सक्छ। [१०] फेब्रुअरी २०२० युरोपियन युनियन श्वेत पत्रमा कृत्रिम बुद्धिको लागि कृत्रिम बुद्धिको लागि वकालत गरिएको थियो, जसमा "स्वास्थ्य सेवा सुधार गर्ने (उदाहरणका लागि निदानलाई सटीक बनाउने, रोगहरूको राम्रो निवारण सक्षम पार्ने), खेती गर्ने दक्षता बृद्धि गर्ने, मौसम परिवर्तन शमन र अनुकूलनमा योगदान पुर्‍याउने, [र] पूर्वानुमानित रखरखावको माध्यमबाट उत्पादन प्रणालीको दक्षता सुधार ", सम्भावित जोखिम स्वीकार गर्दा। [११]

नियमनसम्पादन

फिक्शन मासम्पादन

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

स्पष्टीकरण नोटसम्पादन

सन्दर्भसम्पादन

  1. Russell & Norvig 2009, p. 2.
  2. "33 Corporations Working On Autonomous Vehicles". CB Insights. N.p., 11 August 2016. 12 November 2016.
  3. Buckley, Chris; Mozur, Paul (२२ मे २०१९), "How China Uses High-Tech Surveillance to Subdue Minorities", The New York Times 
  4. "Security lapse exposed a Chinese smart city surveillance system" 
  5. "AI traffic signals to be installed in Bengaluru soon", NextBigWhat (en-USमा), २०१९-०९-२४, अन्तिम पहुँच २०१९-१०-०१ 
  6. Rawlinson, Kevin (२०१५-०१-२९), "Microsoft's Bill Gates insists AI is a threat", BBC News, मूलबाट २९ जनवरी २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३० जनवरी २०१५ 
  7. Holley, Peter (२८ जनवरी २०१५), "Bill Gates on dangers of artificial intelligence: 'I don't understand why some people are not concerned'", The Washington Post, आइएसएसएन 0190-8286, मूलबाट ३० अक्टोबर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३० अक्टोबर २०१५ 
  8. Gibbs, Samuel (२०१४-१०-२७), "Elon Musk: artificial intelligence is our biggest existential threat", The Guardian, मूलबाट ३० अक्टोबर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३० अक्टोबर २०१५ 
  9. "Stephen Hawking, Elon Musk, and Bill Gates Warn About Artificial Intelligence", Observer, २०१५-०८-१९, मूलबाट ३० अक्टोबर २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३० अक्टोबर २०१५ 
  10. "Robots and Artificial Intelligence", www.igmchicago.org, अन्तिम पहुँच २०१९-०७-०३ 
  11. White Paper: On Artificial Intelligence - A European approach to excellence and trust