मुख्य सूची खोल्नुहोस्

देङ शियाओ पिङ एक चिनियाँ राजनितिज्ञ हुन ।

देङ शियाओ पिङ
邓小平
Deng Xiaoping and Jimmy Carter at the arrival ceremony for the Vice Premier of China. - NARA - 183157-restored(cropped).jpg
1st Chairman of the Central Advisory Commission of the चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी
कार्यकाल
13 September 1982 – 2 November 1987
DeputyBo Yibo
General SecretaryHu Yaobang
Zhao Ziyang (acting)
अग्रजPost established
उतराधिकारीChen Yun
Chairman of the Central Military Commission
कार्यकाल
Party Commission:
28 June 1981 – 9 November 1989
State Commission:
18 June 1983 – 19 March 1990
DeputyYe Jianying
Zhao Ziyang
Yang Shangkun
अग्रजHua Guofeng
उतराधिकारीजियाङ जेमिन
तेश्रो Chairman of the National Committee of the Chinese People's Political Consultative Conference
कार्यकाल
8 March 1978 – 17 June 1983
अग्रजझाउ एनलाई
vacant (1976–1978)
उतराधिकारीDeng Yingchao
दोश्रो अर्थमन्त्री
कार्यकाल
September 1953 – June 1954
Premierझाउ एनलाई
अग्रजRong Zihe
acting (1952–1953)
उतराधिकारीLi Xiannian
व्यक्तिगत विवरण
जन्म(१९०४-०८-२२)२२ अगस्ट १९०४
Guang'an, Sichuan, Qing Empire
मृत्यु१९ फेब्रुअरी १९९७(१९९७-०२-१९) (९२ वर्ष)
बेइजिङ, चीन
राष्ट्रियताचीन
राजनीतिक पार्टीचिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (1933-1997)
All-Union Communist Party (Bolsheviks) (until 1933)
जीवन साथी(हरू)Zhang Xiyuan (张锡瑗) (1928–1929)
Jin Weiying (金维映) (1931–1939)
Zhuo Lin (卓琳) (1939–1997)
सन्तान(हरू)Deng Lin
Deng Pufang
Deng Nan
Deng Rong
Deng Zhifang


देङ शियाओ पिङ
Deng Xiaoping (Chinese characters).svg
"Deng Xiaoping" in Simplified (top) and Traditional (bottom) Chinese characters
Simplified Chinese 邓小平
Traditional Chinese 鄧小平

विषयसूची

महान् नेतासम्पादन

माओका केही नीतिलाई लिएर सन् १९६० र ७० को दशकमा कैयौँ पटक झट्का बेहोरेपछि देङ सिआओपिङ सचेत भएका थिए।

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई लिएर देङ सिआओपिङ केही सिद्धान्तका साथ अघि बढ्ने गर्दथे।

उनी आफूलाई मात्रै महत्त्वका साथ अग्रपंक्तिमा राख्दैनथे।

उनले आफ्नो पूरै ध्यान चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई तीव्र गतिका साथ अगाडि बढाउनमा केन्द्रित गरेका थिए।

हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा सामाजिक विज्ञान पढाउने प्राध्यापक एज्रा फोगेलले देङ सिआओपिङको जीवनी लेखेका छन्।

उनले देङ सिआओपिङलाई अस्थिरतालाई रोक्दै स्थायित्व ल्याउन सक्ने क्षमता भएको एक महान् नेताका रूपमा चित्रण गरेका छन्।

देशको अर्थतन्त्रमा भएको कायापलटसँगै चिनियाँ नागरिकमा आर्थिक सम्पन्नता मात्रै नआइ सत्तामा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको पकड समेत मजबुत भएको छ।

चीनमा देङ सिआओपिङको आर्थिक उदारीकरणलाई राजनीतिक उदारीकरण पनि भनिन्छ।

बिरालो सिद्धान्तसम्पादन

देङ सिआओपिङले प्राय बिरालो सिद्धान्त 'क्याट थिअरी' को कुरा गर्दथे अर्थात् जबसम्म बिरालोले मुसा समातिरहन्छ तबसम्म बिरालोको रङ्ग कालो वा सेतो हुनुले अर्थ राख्दैन, त्यो राम्रो बिरालो नै कहलिन्छ।[१]

आधुनिकीकरणसम्पादन

सबैभन्दा पहिले उनले सोभियत संघको आर्थिक 'मोडल'लाई परित्याग गरे र चिनियाँ आवश्यकता अनुसारको अर्थतन्त्रमा आधुनिकीकरणलाई समाजवादका साथ अगाडि बढाए।

चिनियाँ लेखक युकोन ख्वाङ आफ्नो पुस्तक 'क्र्याकिङ द चाइना कनन्ड्रमः ह्वाइ कन्भेन्सनल इकोनोमिक विज्डम इज रंग' मा लेखेका छन्, "देङ सिआओपिङ एक महान् सुधारक मात्रै थिएनन्, धैर्य नभएका व्यक्ति पनि थिए। "

देङ सिआओपिङले शुरू गरेको सामाजिक-आर्थिक सुधारको दृष्टान्त मानव इतिहासमा भेटिँदैन।

सन् १९७८ देखि २०१६ को बीचमा चीनको कुल ग्राहस्थ उत्पादनमा ३,२३० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

यसबीचमा ७० करोड मानिसहरू गरिबीको रेखाबाट माथि उठे भने ३८.५ करोड मानिसहरू मध्यम वर्गका रूपमा उकासिए।

चीनको वैदेशिक व्यापार साढे १७ हजार प्रतिशतले बढ्यो भने सन् २०१५ सम्म चीन विदेशी व्यापारमा अगुवाको रूपमा उदायो।

सन् १९७८ मा चीनले वर्षभरि गर्ने व्यापार अहिले दुई दिनमै गर्छ।

देङ सिआओपिङले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीलाई सामूहिक नेतृत्वमा लगेर चीनमा सामाजिक-आर्थिक परिवर्तनको प्रक्रियामा तीव्रता दिए।[१]

आलोचनासम्पादन

उनी दक्षिणपन्थी थिए । उनलाई गद्दार ल्यू शाओ चीसँग देङलाई कारबाही गरी पार्टी बर्खास्त गरिएको थियो । दसौं महाधिवेसनपछि देङ शियाओ पिङ जस्ता दक्षिणपन्थी गद्दारलाई कारबाही फुकुवा गरी पुनर्संरचना गरेर पार्टीगल्ती गरेको थियो । सन् १९७६ मा माओको निधन भयो । माओको मृत्युपछि देङ शियाओ पिङ शक्तिमा आए । माओको मृत्युभएको एक महिना नपुग्दै अक्टोबरमा चिनियाँ प्रतिक्रान्ति भयो । देङ शियाओ पिङले चार आधुनिकीकरणको सिद्धान्त अपनाइ चीनमा मिश्रति अर्थतन्त्र र खुला बजारी समाजवादको सिद्धान्त लागू गरेर चीनमा पुँजीवादको पुनर्स्थापना गरियो । [२]

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन