मिखाइल गोर्बाचोभ

रुसि राजनीतिज्ञ

मिखाइल गोर्बाचोभ / Mikhail Sergeyevich Gorbachev, GCL (अमेरिकी: /ˈɡɔːrbəˌɑːv/,[१] ब्रिटिस: /ˈɡɔːbəˌɒf/; रूसी: Михаи́л Серге́евич Горбачёв, IPA: [mʲɪxɐˈil sʲɪrˈɡʲejɪvʲɪtɕ ɡərbɐˈtɕɵf] ( ); born 2 March 1931)[२] एक रूसी र पूर्व सोवियत राजनीतिज्ञ हो। उनी सोभियत सङ्घको आठौँ र अन्तिम नेता थिए र १९८५ देखि १९९१ सम्म सोवियत संघको कम्युनिस्ट पार्टीको महासचिव थिए। उनी १९८८ देखि १९९१ सम्म (१९८८ देखि १९८९ सम्म सुप्रीम सोवियतको प्रेसिडियम को अध्यक्षको रूपमा, १९८९ देखि १९९० सम्म सर्वोच्च सोवियत अध्यक्षको रूपमा, र १९९० देखि १९९१ सम्म सोवियत सङ्घ को अध्यक्ष को रूपमा) सोभियत संघको राष्ट्रप्रमुख थिए । वैचारिक रुपमा उनी सुरुमा मार्क्सवाद-लेनिनवाद विचारधारा संग जोडिएका थिए, यद्यपि १९९० को दशकको प्रारम्भमा उनी सामाजिक प्रजातन्त्र तर्फ लागे । 

मिखाइल गोर्बाचोभ

Михаил Горбачёв

मिखाइल गोर्बाचोभ

कार्य काल
15 March 1990 – 25 December 1991
उप राष्ट्रपति   Gennady Yanayev
प्रधानमन्त्री Nikolai Ryzhkov
Valentin Pavlov
Ivan Silayev
पूर्ववर्ती आफै अध्यक्ष  of the Supreme Soviet of the Soviet Union
उत्तरावर्ती Position abolished

कार्यकाल
10 March 1985 – 24 August 1991
उप Vladimir Ivashko
पूर्वाधिकारी Konstantin Chernenko
उत्तराधिकारी Vladimir Ivashko (acting)

In office
25 May 1989 – 15 March 1990
Deputy Anatoly Lukyanov
पूर्वाधिकारी Himself as Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet of the Soviet Union
उत्तराधिकारी Anatoly Lukyanov (executive abilities transferred to President)

In office
1 October 1988 – 25 May 1989
पूर्वाधिकारी Andrei Gromyko
उत्तराधिकारी Himself as Chairman of the Supreme Soviet of the Soviet Union

जन्म (१९३१-०३-०२) २ मार्च १९३१ (उमेर ८९)
Privolnoye, North Caucasus Krai, Russian SFSR, सोभियत संघ
राजनीतिक पार्टी सोभियत कम्युनिष्ट
(1950–91)
स्वतन्त्र
(1991–2001; 2004–07; 2014–)
Russian Social Democratic
(2001–04)
Union of Social Democrats
(2007–14)
जीवनसंगी
(
वि १९५३; मृत्यु १९९९)
हस्ताक्षर Gorbachev Signature.svg

Leader of the Soviet Union

१९८९-९० मा पूर्वी गुटका कयौं कम्युनिष्ट राष्ट्रहरू माक्सवादी-लेनिनवादी शासन त्यागेको समयमा, गोर्बचोभले सैन्य हस्तक्षेप गर्न अस्विकार गरे । आन्तरिक रुपमा, बढ्दो राष्ट्रवादी रुझानले सोभियत संघ टुट्ने खतरा बढीरहेको थियो। त्यसकारण कट्टरपन्थीहरूले १९९१ मा गोर्बचोभ विरुद्ध असफल अगष्ट कु को प्रयास गरे । यसपछि, गोर्बाचिभको इच्छा विपरित सोभियत संघ विघटन भयो र उनले राजीनामा दिए। पदत्याग पछी, उनले आफ्नो गोर्बाचोभ फाउन्डेसन सुरु गरे, उनी रूसी राष्ट्रपति बोरिस येल्तसिनभ्लादिमिर पुतिनका कट्टर आलोचक बने र रुसको सामाजिक-लोकतान्त्रिक आन्दोलनको अभियान सुरु गरे।

कम्युनिस्ट पार्टीमा उदयसम्पादन

गोर्बाचोभले १९६१ अक्टोबरमा महत्त्वपूर्ण २२ औँ पार्टी कांग्रेसलाई भाग लिए, जहाँ निकिता ख्रुश्चेवले बीस वर्ष भित्र प्रति व्यक्ति उत्पादनमा अमेरिकाको भन्दा बढी पुर्याउने योजना घोषणा गरेका थिए। उनी १९६३ मा स्टाभरोपोल क्षेत्रीय समितिमा पार्टी ओर्गेन्स विभागको प्रमुखलाई पदोन्नति गरिएको थियो।

सोभियत संघ कम्युनिष्ट पार्टीको महासचिवसम्पादन

प्रारम्भिक वर्ष: १९८५-१९८६सम्पादन

आन्तरिक नीतिसम्पादन

पेरेस्त्रोइकासम्पादन
ग्लासनोस्तसम्पादन

सोभियत कम्युनिष्ट पार्टीका महासचिव मिखाइल गोर्वाचेभको ‘ग्लासनोस्त’ (खुलापन) र ‘पेरेस्त्रोइका’ (पुनर्निर्माण) लागू गर्ने क्रममा त्यसको वातावरण तयार हुँदै गयो । मान्छेको मनमा गढेको कम्युनिष्ट शासनको अभेद्य पर्खाल ढलेपछि राजनीतिक खुलापन ह्वात्तै बढ्यो ।

१९८५ मा सत्तामा आउँदा आर्थिक रूपले धरासायी हुनलागेको मुलुकमा राजनीतिक स्वतन्त्रताबाट आर्थिक समृद्धि, सत्तामा जनसाधारणको पहुँच, भ्रष्ट पार्टी, व्युरोक्रेसीमाथि नियन्त्रण र वैदेशिक सहयोग वृद्धिको आशामा गोर्वाचेभले अघि बढाएको ‘ग्लासनोस्त’ र ‘पेरेस्त्रोइका’को नीतिले मुलुक ग्लासनोस्तमय हुनथालेपछि रूसी जनताले बाह्य समाजका वस्तुनिष्ठ समाचारहरू पाउन थाले । अथाह प्राकृतिक स्रोत र उर्वर भूमि भएको आफ्नो देश पूँजीवादी देशहरूको तुलनामा निकै पछिपर्नुको कारण व्यक्तिको स्वतन्त्रताको अभाव बुझे ।

विदेश नीतिसम्पादन

थप सुधार: १९८७-१९८९सम्पादन

आन्तरिक सुधारसम्पादन

पिपल्स कंग्रेसको गठनसम्पादन

चीन तथा पश्चिमासंगको सम्बन्धसम्पादन

राष्ट्रियताको सवाल र पूर्वी गुटसम्पादन

 
Gorbachev in 1966

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

बाह्य कडीहरूसम्पादन