मुख्य सूची खोल्नुहोस्

सिलिकन (मराठी:सिलिकॉन) को बाहिरी ऑर्बिटमा ४ वटा इलेक्ट्रोनहरू हुन्छन , यो र कार्बन एकै समुहका सदस्य हुन्। सिलिकनलाई सेमिकन्डक्टरको रूपमा प्रयोगमा ल्याइन्छ जस्तै डायोड,ट्राजिस्टर,फेट आदि। सिलिकन (Silicon) ; प्रतीक : Si) एक भौतिक तत्त्व हो। यो पृथ्वीमा ऑक्सीजनका पछि सबैभन्दा अधिक पाइने तत्व हो। सिलिकनका यौगिक इलेक्ट्रॉनिक अवयव, साबुन, शीशा एवं कॉम्प्यूटर चिप्समा प्रयोग गरिन्छन्। सिलिकॉनको खोज १८२४मा स्वीडनका रसायनशास्त्री जोंस जकब बज्रेलियसले गरेका थिए। आवर्त सारिणीमा यसलाई १४ औं स्थानमा राखिएको छ।[४]

सिलिकन,  १४Si
SiliconCroda.jpg
सामान्य गुणहरू
नाम, संकेतसिलिकन, Si
उच्चारण/ˈsɪlɪkən/ sil-ə-kən or /ˈsɪlɪkɒn/ sil-ə-kon
उपस्थितिcrystalline, reflective with bluish-tinged faces
पेरियोडिक टेबलमा सिलिकन
Hydrogen (diatomic nonmetal)
Helium (noble gas)
Lithium (alkali metal)
Beryllium (alkaline earth metal)
Boron (metalloid)
Carbon (polyatomic nonmetal)
Nitrogen (diatomic nonmetal)
Oxygen (diatomic nonmetal)
Fluorine (diatomic nonmetal)
Neon (noble gas)
Sodium (alkali metal)
Magnesium (alkaline earth metal)
Aluminium (post-transition metal)
Silicon (metalloid)
Phosphorus (polyatomic nonmetal)
Sulfur (polyatomic nonmetal)
Chlorine (diatomic nonmetal)
Argon (noble gas)
Potassium (alkali metal)
Calcium (alkaline earth metal)
Scandium (transition metal)
Titanium (transition metal)
Vanadium (transition metal)
Chromium (transition metal)
Manganese (transition metal)
Iron (transition metal)
Cobalt (transition metal)
Nickel (transition metal)
Copper (transition metal)
Zinc (transition metal)
Gallium (post-transition metal)
Germanium (metalloid)
Arsenic (metalloid)
Selenium (polyatomic nonmetal)
Bromine (diatomic nonmetal)
Krypton (noble gas)
Rubidium (alkali metal)
Strontium (alkaline earth metal)
Yttrium (transition metal)
Zirconium (transition metal)
Niobium (transition metal)
Molybdenum (transition metal)
Technetium (transition metal)
Ruthenium (transition metal)
Rhodium (transition metal)
Palladium (transition metal)
Silver (transition metal)
Cadmium (transition metal)
Indium (post-transition metal)
Tin (post-transition metal)
Antimony (metalloid)
Tellurium (metalloid)
Iodine (diatomic nonmetal)
Xenon (noble gas)
Caesium (alkali metal)
Barium (alkaline earth metal)

अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।

Lanthanum (lanthanide)
Cerium (lanthanide)
Praseodymium (lanthanide)
Neodymium (lanthanide)
Promethium (lanthanide)
Samarium (lanthanide)
Europium (lanthanide)
Gadolinium (lanthanide)
Terbium (lanthanide)
Dysprosium (lanthanide)
Holmium (lanthanide)
Erbium (lanthanide)
Thulium (lanthanide)
Ytterbium (lanthanide)
Lutetium (lanthanide)
Hafnium (transition metal)
Tantalum (transition metal)
Tungsten (transition metal)
Rhenium (transition metal)
Osmium (transition metal)
Iridium (transition metal)
Platinum (transition metal)
Gold (transition metal)
Mercury (transition metal)
Thallium (post-transition metal)
Lead (post-transition metal)
Bismuth (post-transition metal)
Polonium (post-transition metal)
Astatine (metalloid)
Radon (noble gas)
Francium (alkali metal)
Radium (alkaline earth metal)

अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।

Actinium (actinide)
Thorium (actinide)
Protactinium (actinide)
Uranium (actinide)
Neptunium (actinide)
Plutonium (actinide)
Americium (actinide)
Curium (actinide)
Berkelium (actinide)
Californium (actinide)
Einsteinium (actinide)
Fermium (actinide)
Mendelevium (actinide)
Nobelium (actinide)
Lawrencium (actinide)
Rutherfordium (transition metal)
Dubnium (transition metal)
Seaborgium (transition metal)
Bohrium (transition metal)
Hassium (transition metal)
Meitnerium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Darmstadtium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Roentgenium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Copernicium (transition metal)
Ununtrium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Flerovium (post-transition metal)
Ununpentium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Livermorium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Ununseptium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)
Ununoctium (अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।)

अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "१"।

C

Si

Ge
एल्युमिनियमसिलिकनफोस्फरस
आणविक संख्या१४
मानक आणविक भार२८.०८५५
तत्वको श्रेणीmetalloid
समुह, ब्लक१४, p-block
पेरियोडperiod ३
इलेक्ट्रोन वितरण[Ne] ३s ३p
प्रति सेल२, ८, ४
भौतिक गुणहरू
अवस्थाsolid
पग्लने विन्दु१६८७ K ​(१४१४ °C, ​२५७७ °F)
उम्लने विन्दु३५३८ K ​(३२६५ °C, ​५९०९ °F)
फ्युजनको ताप५०.२१ kJ·mol−1
Heat of vaporization३५९ kJ·mol−1
मोलार ताप क्षमता१९.७८९ J·mol−1·K−1
आणविक गुणहरू
अक्सिडेसन अवस्थाहरू, ३ , २ , १[१] -१, -२, -३, -४amphoteric oxide
इलेक्ट्रो निगेटिभिटीPauling scale: १.९०
Ionization energiesअभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिन्ह चरित्र "४"।
आणविक अर्धव्यासempirical: १११ pm
कोभ्यालेन्ट अर्धव्यास१११ pm
भ्यान डर वाल अर्धव्यास२१० pm
विविध
क्रिस्टल बनावटdiamond cubic
थर्मल कन्डक्टिभिटी१४९ W·m−1·K−1
Magnetic orderingdiamagnetic[२]
Young's modulus१८५[३] GPa
Shear modulus५२[३] GPa
Bulk modulus१०० GPa
Poisson ratio०.२८[३]
Mohs hardness
CAS Registry Number७४४०-२१-३
Most stable isotopes
Main article: Isotopes of सिलिकन
iso NA half-life DM DE (MeV) DP
२८Si ९२.२३% २८Si is stable with १४ neutrons
२९Si ४.६७% २९Si is stable with १५ neutrons
३०Si ३.१% ३०Si is stable with १६ neutrons
३२Si trace १७० y β १३.०२० ३२P
· सन्दर्भ सामाग्रीहरू

विषयसूची

उपयोगसम्पादन

सिलिकन यौगिकहरू, जस्तै सिलिकॉन कार्बाइड (SiC)लाई तिनको अनौठो विशेषताहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ। कठोरतामा यो तत्व हीराको बराबरी गर्दछ। जब सिलिकॉनलाई अन्य तत्वहरूका साथ मिलाईन्छ त त्यस यौगिकलाई सिलिकेट भन्दछन्। सिलिकेट्सलाई अनेक औद्योगिक कार्योका लागि प्रयोगमा ल्याइन्छ। यिनको अन्य रासायनिक यौगिकहरूका साथ क्रिया गराइन्छ ताकि यो आफ्नो सिलिकन तत्व अलग गर्न सकियोस् वा अन्य तत्वहरूका साथ विभिन्न कार्यहरूका लागि क्रिया गर्न सकुन्। बेकरीका नन-स्टिक उपकरण, बिजली उत्पादहरूका शील्ड सिलिकनदेखि बन्दछन्।

सिलिकॉनको इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रमा अधिकाधिक प्रयोग हुनको कारण अमेरिकाको कॉम्प्यूटर जगसम्मा केन्द्रलाई सिलिकन वैलीको नाम दिइएको हो।

सन्दर्भसम्पादन

  1. Ram, R. S. et al. (१९९८), "Fourier Transform Emission Spectroscopy of the A२D–X२P Transition of SiH and SiD", J. Mol. Spectr. १९०: ३४१–३५२, पिएमआइडी ९६६८०२६ 
  2. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in ढाँचा:RubberBible८६th
  3. ३.० ३.१ ३.२ Si - silicon. New Semiconductor Materials. Characteristics and Properties. Ioffe Institute
  4. गुप्त, तारकनाथ (नवंबर २००४). भौतिकी एवं रसायन शास्त्र. कोलकाता: भारती पुस्तक मन्दिर,. प॰ 252-253. 

बाह्य सूत्रसम्पादन

सन्दर्भसम्पादन


रसायनिक गुणहरूसम्पादन

रसायनिक गुणहरू यस प्रकार रहेका छन्

भौतिक गुणहरूसम्पादन

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन