दलित

हिन्दु वर्णका अछुत उत्पीडित जाति

दलित को अर्थ हो दलन गरिएको| अर्थात ती मानिसहरू जो आर्थिक अनि सामाजिक रूपले पछाडिएका र जसको आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक र धार्मिक रूपले प्राचीन कालदेखि उच्च वर्गहरू (बाहुन तथा छेत्री आदि हिन्दु जातिहरू)द्वारा शोषण र उत्‍पीडन गर्नको निम्ति समाजमा जातीय बर्ग विभाजन गरिएको थियो| र आज पनि छ| हुन् त नेपालमा भेदभाव अनि छुवाछुत गर्ने हरुलाई कडा कार्यबाही गर्ने कानुन पनि सरकारले नबनाएको होइन तर त्यो कागजमा मात्र सिमित छ| गाउँ समाजको हरेक कुनामा आज पनि यो भेदभाव काएम नै छ|

[१]

वर्तमान परिस्थितिसम्पादन

नेपालका दलितसम्पादन

समुदाय भित्र पर्ने जातहरूसम्पादन

राष्ट्रिय दलित आयोगद्वारा सूचिकृत गरिएका दलित जातीय अनुसूचीको विवरण वर्णानुक्रम अनुसार [२]

पहाडे मूल ५ जातिसम्पादन

१) विश्वकर्मा (कामी, लोहार, रपाल, सिन्चुरी, सुनार) आग्री, चुनरा, टमटा, पार्की, असुरपाती आग्री, आफरवाडी, आफलघाती, आगरी ,ओर, ओखेडा, ओड ,एयरपती ,इरनाई ,उखेडा श्रीपाली, कामी, कर्मा ,करार, काललोहार ,कौशल, कालीराज, कसरा, कालीकोटे, कालीराज कुमार्की, कैनी, कोली, कालाकोटी, कसेरा, कसारो, कुलाल, कवि, कुलगल, कुयाल, कडरा करला, कमेनी, कालीमार, कोहली, खड्काथोकी, दुधराज, गोल्डस्मिथ, गहतराज, गुरताल गावा, गदाल, गोथे, गडाल, गुतील, गोतामे, गजमेर, गदली, घर्तीववरे, घताने, घतानी घमाल, घिमिरे, घामघत्ले ,घडेरी, चुनारा, चौठेमार, चौढेमार, चुनार, चन्द, द्धन्दपरे, छिनाल छामछल्न, छिस्तुल, जगतीपुरे, जडकामी, जम्लाली, जाडकामी, जगडी, जइगडी, जनाला ज्याबन, टमटा, ठटरा, डोटेली, डडालीय, डल्ली, तिरुवा, त्यागी, दुलाल, देउती, देवपाते दुराल, दुरैली, दियाली, ददेल, दयाल, दर्लामी, दुधसुनार, दुधराज, दियाली, धमाला, धनुके धयाल, धम्याल, धन्याल, धानुक, धानीक, धोतीकामी, नेपाली, पार्की, पाददेउती, पोर्तेल पियाली, परी, पहरी, पाइटु, पल्याल, पल्यान, प्वाल्याल, बुरीटमटा, बान्दे, बराईली, वरेली बछाली ,बएल ,बल्मान, बयानी, बाबली ,बटला, बसक्याल, भन्याल, भारध्वाज भूल, महरा, मल्ल, मुड्याल, महिराज, मध्य, मःरकोहली, मगरा, महिलीपार, मडयाल, मिझार, महर, रसाईली, रिसाल, रामदाम, रैकाल, रिजाल, रामदार, राम, रामछाम राजीलौहार, रपशंकर, रुचालु लखडा, लाखड लावण–लावड, ल्थर, ल्वागुन, लकान्दी, लौकान, लामगोद, लामगादे, लुहार, वड, बालोमर, वथानी, वेथानी, वेदानी, वरही, स्वर्णकार विखैमर, व्यागी, विर्खेमर, वंशपाली, सुजी, सदाशंकर, साशंकर, सेजवाल, सिन्चौरी, सेतीमगर सेती, सहुरखाती, सैसवाल, सिर्पाइली, सुरुवाल, सेवा, सिगाउरे, सेतीपार, सुनधुवा, सिंगौली सेतीसिलाल, सिमलखडा, सिमलदिया, सिंगडरे, साई, सराल, सेरला, सोनाहा, सिङऔरी सुनकामी, सेतिमहर, सुखाल, सुन्चौरी, सेन्चुरी, सेतीमोर ,सिकर्मी, स्नेही, सुनार, संकटयाल सोव, सेराल, सुनी, सोनी, सिल्खाल, थोकी, हुम्लाली ।

(विश्वकर्मा जातीका गैरदलितसंग मिल्ने थरहरु):-ओली, अर्याल, कार्की, घिमिरे, रिजाल, खड्काथोकी, मल्ल, धमाल, चन्द, दुलाल, सिलवाल, खनाल, खपाङ्गी, खाती, गजुरेल, गिरी,गौतम, पोख्रेल , भट्ट, भट्टराई, पन्थी, पौडेल, लोहनी, थापा, शर्मा, शाह, वराल, लामिछाने, धामी, भुषाल, सिजापति, बगाले, सिंह, बस्नेत, बास्कोटा, निरौला, तिवारी, पोखरेल, लोहनी कराला...)

२) परियार (दमाई, दर्जी, सुचिकार, नगर्ची, ढोली, हुड्के) अससाय अपटार्या, आवीखोली, आउजी, करुवाल, कनाल, कठैवरी, कटवाल, कालाथोकी, कालाखाती कोखरेे, कुखुरेे, काखडे, कोटानजारी, कालाखानी, कार्कीढोली, कोटाञ्जरी, खाती, गौरवाग गोरखनाथ, गुईदेल, गजमेयर, गौरी, गोतामे घतानी, घले, घतामे, चित्रकार चण्डुचार, चाहार चुडाल, छिनाल, जनैदार, टेलर, ठटाल, ठराल ,ठ्याकी डौड, डेणे, तिलक्यानी, तिखत्री, दर्नाल देउकाडी , दर्जी, दास, देवल, दकास, दनोल, देउगाडी, धगाले नागरी, नेपाली, नेगी, नगर्ची नगवाग, नागरी ,नगवान, पाचकुरी, पाल्पाली, पहाडी, फुडके, बर्देवा, वर्मदास, वागदास, बैज बैजाकोटी, बागचन्द, बुढाप्रीथी, बाग, बैकापी, विटालु, वेढुवा, बाग्धास, बैजनाथ, भित्रकोटी भेटेसिवा, मास्टर, मुडेल, मुडलेकार्की, मोत, मालेे, माल्बोक, मौले, मिस्त्रीकोटी, मंगता, याग्ने रनपहेली, रुकुमेली, रैका, रामकाजी, रनपौली, रजवर, रत्न, रेतन ,रनवेहली, रजवास राजगाई, रैइगाइ, सुनाम, सेवा, सुनदास, सुरयाल, सप्याली, सिवा, सुयाल सिलाल, सेन, सिलाधर, सुटयाल, साहिसमुन्द, सुचेउरी, सुकुवाट्याल, हिङमाङ ।

(परियार जातीका गैरदलितसंग मिल्ने थरहरु):- आचार्य, अधिकारी, कार्की, कोहराल, खाती, खनाल, खतिवडा, गौतम, घले, बराल, तिवारी, मल्ल, जोरी, लामिछाने, गुरुङ, पन्त, ढुङ्गगाना, राई लुईटेल, भुषाल, महरा, दवाडी वास्ताकोटी..)

३) सार्की (मिजार, चर्मकार, भूल) एस के, कालो, कोतेहाल कुल्चीयार, काला, कालामग्रनी, खरिबोटे, खिलुङ्गे, खडगी, गौरीपाल, गोतामे, घिताङ्ग चर्मकार, चुडाल, छन्बेता, टोटलाङ्गी ठडोर, ठगुन्ना, ठराई, तोसाली, तोलाङ्गे, तोलाङ्गी, थाक देउला, दुलाल, देउलाकोटी, दावे, देउलापानी, दाहाल, धुरुमग्राती, धौलाकोटी, नेपाली नगरकोटी, पुरकोटी, परदी, पीपलबोटे, पाएली, पर्कोटी पुर्कौटी, बुरेल, बौडेल, बौडेल, बाह्रमरे, बम्रेल, बसेल, बङरेल बयालकोटी, बिसुन्खे, बंग्रेल, विसनेबैलकाटी, बस्याल, भूल, भियाल, भियाल, मजरकोटी मिजार, मयार, मंग्राती, मुर्दल मोटे, मुहल, मजावरी, मगर मालभुल, रामजाली, रुचाल रम्तेल, रोका, रोक्का, रकौल, रोकाया, रमेल, लमजेल, सुर्खाली,...)

(मिजार जातिका गैरदलितसँग मिल्ने थरहरुः):-आचार्य, अधिकारी, कोइराला, नेपाल, राठाले, रिमाल, सिंह, खतिवडा, चन्द, खड्की, गौतम, गैरे, बुढाथोकी, सपकोटा, न्यौपाने, पौडेल, बोहोरा, बोगटी, थापा, थपलिया, उप्रेती, गिरी, दाहाल, चन्द्र, लमसाल, ठगुना, देउलापाती, रामजाली, सत्याल, बस्याल, मरासिनी, पहाडी,पुलामी,घिमिरे,बन्जाडे,रोक्काशाही,राठौर..)

४) गन्धर्व (गाइने) कालोपौडेल, कालिचन, कालाशाह, गाइने, गान्धारी, गायक, गायन, जोगी, बैगार, मेघनाथ, भूषाल, भाट, सूर, तुर्की, बोगरी, सुरसमान, रसाइली,

(गन्धर्वका गैरदलितसँग मिल्ने थरहरुः):- भूषाल, विष्ट, बोगरी...)

५) वादी जातिका थरहरु:- कश्यप, केसरी, कालीयान, चन्द, छिलेल, छिलाल, छिन्वयाल, जोगी जुम्लेली, दास, दुमार्की, राना, वादी, भाँड, हुँड्के धिताल, लेकाली, पहाडी, राजयोग, शिह, वैश्य, नगर्ची, खाती, वसेल, गौतम, नेपाल, लेकाली, मगर, बाध्यकार, बाठा, नेपाली, छिनाल, वाहय, बैकार, पौडेल, पोखरेल, सिमाल, हरिथंगा, खनौटे, बोरेसाहाँ ।

(वादी जातिका गैर दलितसंग मिल्ने थरहरु):- कुमाल, खड्का, गहतराज, गोतामे, चन्द बराल, रिजाल, खान, जोगी, श्रेष्ठ, निरौला, कोइराला, उपाध्याय, बोटे, खाती, ठाकुर, राना, साह, नेपाली, भाँक..)

मधेशी मूल १८ जातिसम्पादन

  1. कलर
  2. ककैहिया
  3. कोरी
  4. खटिक,साेनखर
  5. खत्वे मण्डल खड्ग
  6. चमार (राम, मोची, हरिजन, रविदास)
  7. चिडिमार
  8. डोम मरिक
  9. तत्मा ताँती दास
  10. दुसाध (पासवान, हजारा)
  11. धोवी रजक
  12. पत्थरकट्टा
  13. पासी
  14. बाँतर
  15. मुसहर
  16. मेस्तर (हलखोर)
  17. सरभङ्ग (सरवरिया)
  18. मलाह (सहनी)

थप जानकारीका लागि [३]

स्रोतसम्पादन