एलन मस्क

दक्षिण अफ्रिकी - क्यानेडियन अमेरिकी उद्यमी

इलोन रिभ मस्क (अङ्ग्रेजी: Elon Reeve Musk) FRS (/ˈlɒn/;(जन्म जुन २८, १९७१) एक दक्षिण अफ्रिकामा जन्मिएका क्यानडेली-अमेरिकी व्यवसायी, लगानीकर्ता, इन्जिनियर, औद्योगिक डिजाइनर, प्राविधि उद्यमी र परोपकारी हुन् ।[८][९][१०][११][१२][१३][१४] उनी स्पेसएक्सको संस्थापक, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, प्रमुख प्राविधिक अधिकारी र प्रमुख डिजाइनर हुन्।;[१५] टेस्ला इन्कको सुरुवाती लगानीकर्ता,[१६][note १] सि.इ.ओ र प्रोडक्ट आर्किटेक्ट ;[१९][२०] द बोरिङ कम्पनीको संस्थापक;[२१] न्युरालिंकको सह-संस्थापक; र ओपन ए आइको सह-संस्थापक तथा सुरुवाती अध्यक्ष हुन् [२२] उनी २०१८ मा फेलो अफ रोयल सोसाइटीको रूपमा निर्वाचित भएका थिए।[२३][२४] २०१८ मा, उनी फोर्ब्सको संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिहरूको सुचीमा २५ औँ स्थानमा सुचिकृत भएका थिए,[२५] र २०१९ कोमस्ट इनोभेटिब लिडरमा पहिलो स्थान मा परेका थिए।[२६] १४ अगस्ट २०२० को अनुसार उनको खुद सम्पत्ति ७६.७ अर्ब डलर रहेको अनुमान छ र उनी फोर्ब्सको विश्वको सातौ धनि मानिस सुचिकृत भएका थिए ।[२७][२८][२९] उनी विश्वव्यापी रूपमा कुनै पनि अटोमोटिब निर्माताको सबैभन्दा लामो कार्यकाल काम गर्ने प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन् ।[३०]

एलन मस्क
A close-up of Musk's face while giving a speech
२०१५ मा एलन मस्क
जन्मएलन रिभ मस्क
(१९७१-०६-२८) जुन २८, १९७१ (उमेर ५०)
प्रिटोरिया, Transvaal, दक्षिण अफ्रिका
वासस्थानBel Air, लस एन्जलस, क्यालिफोर्निया, अमेरिका[१][२]
नागरिकता
  • दक्षिण अफ्रिका (१९७१-वर्तमान)
  • क्यानाडा (१९८८-वर्तमान)
  • अमेरिका (२००२-वर्तमान)
मातृ शिक्षाप्रतिष्ठान
पेशाउद्यमी, ईन्जिनियर, र लगानीकर्ता
जम्मा सम्पतियूएस $ १९ .६६ अरब (अप्रिल २०१८)[५]
उपाधि
जीवनसाथी
(
वि २०००; सम्बन्ध विच्छेद २००८)
सन्तान
मातापिता
  • Errol Musk (बुवा)
  • Maye Musk (आमा)
आफन्त
हस्ताक्षर
Elon Musk

खरबपति [३१] मस्क जनवरी २०२१ मा, जेफ बेजोसलाई उछिनेर विश्वको सबैभन्दा धनी व्यक्ती बने।[३२]

प्रारम्भिक जीवनसम्पादन

बाल्यकाल तथा परिवारसम्पादन

इलोन रिभ मस्कको जन्म २८ जुन १९७१ मा दक्षिण अफ्रिका प्रिटोरियामा भएको थियो।[३३][३४] उनको आमा माये मस्क (जन्म उपनाम हल्देमन), क्यानडा मुलको मोडेल र पोषणविद थिइन्।[३५][३६][३७] जो क्यानडामा जन्मिएकी थिइन् तर दक्षिण अफ्रिकामा हुर्किएकी थिइन्।

उनको पिता इरोल मस्क, एक दक्षिण अफ्रिकी इलेक्ट्रोमेकानिकल इन्जिनियर, पाइलट, नाउ, परामर्शदाता तथा सम्पत्ति बिकासकर्ता (Property Developer) थिए। [३८] उनको एक जना भाइ, किम्बल (जन्म:१९७२), र एक बहिनी, टोस्का (जन्म: १९७४) थिए।[३७][३९][४३]

व्यवसायसम्पादन

जिप टुसम्पादन

सन् १९९५ मा एलन, किम्बल र ग्रेग कुरीले एन्जल लगानीकर्ताबाट आएको पैसाबाट वेव सफ्टवेयर कम्पनी जिप टुको स्थापना गरेका थिए।[४४] उनीहरूले पालो अल्टोमा सानो अफिस भाडामा लिएका थिए।[४५] यो कम्पनीले पत्रिका प्रकाशन उद्योगको लागि नक्सा, दिशा, र पहेंलो पेज सहित इन्टरनेट सिटि गाइडको विकास तथा बजारीकरण गर्यो।[४६] मस्कले बताएका छन् कम्पनी सफल हुनु अगाडी, उनले अपार्टमेन्ट जुटाउन सक्दैनथे र उनी अफिसमा नै सुत्ने गर्थे र एउटा कम्प्युटर भाइसंग साझा गर्थे। मस्कका अनुसार , "वेवसाइट दिनमा चल्थ्यो र म राती कोडीङ गर्थे, हप्ताको सातै दिन. सबै समय। "[४५] मस्क दाजुभाइले द न्युयोर्क टाइम्स र सिकागो ट्रीब्युन बाट ठेक्का पाए,[४७] र सिटि सर्च कम्पनीसंग गाभिने योजना त्याग्न बोर्ड अफ डिरेक्टरलाई सहमत गराए ।[४८] कम्पनीका अध्यक्ष रिच सर्किनले सम्हालिरहेको[४९] सिइओको पद हासिल गर्ने मस्कको प्रयास बोर्डबाट अस्वीकृत भयो [४९][५०] १९९९ फेब्रुअरीमा कम्प्याकले ३०७ मिलियन अमेरिकी डलरमा जिप टु खरिद गर्यो [४९][५१][५२] मस्कले उनको ७ प्रतिशत शेयरको लागि २२ मिलियन अमेरिकी डलर प्राप्त गरे। [५३][५४]

एक्स.कम र पेपालसम्पादन

सन् १९९९ मा मस्कले अनलाइन वित्तीय सेवा तथा इमेल भुक्तानी कम्पनी एक्स डट कमको सहस्थापना गरे। [५५] यो स्टार्टअप पहिलो अनलाइन बैंकिङ सेवा मध्ये एक थियो, र, यसको प्रारम्भिक महिनामा नै २ लाख ग्राहक यसको सेवामा जोडिए। [५६] कम्पनीका लगानीकर्ताहरूले मस्कलाई एक अनुभवको कमी भएको महसुस गरे र त्यो वर्षको अन्त्य सम्ममा बिल ह्यारिसले उनको स्थान लिए।[५७] अर्को वर्ष, एक्स.कम अनलाइन बैंक कन्फिनिटि संग गाभियो।[४५][५७][५८] कन्फिनीटिको स्थापना म्याक्स लेभ्चिन रपिटर थिलले गरेका थिए। ,[५९] कन्फिनीटिको आफ्नै मनी ट्रान्सफर सुबिधा थियो, (यसको नाम पेपाल थियो), जुन एक्स.कमको भन्दा चर्चित थियो।[५३][६०] गाभिएपछी बनेको कम्पनीमा, मस्क सिइओ बने। मस्कको रोजाई लिनक्स भन्दा पनि माइक्रोसफ्ट सफ्टवेयर परेपछि कम्पनीमा खाडल उत्पन्न भयो र थिएलले राजीनामा दिए। [६१] प्राविधिक मामिला र संसक्त व्यापार मोडलको कमीले, २००० सेप्टेम्बरमा बोर्डले मस्कलाई हटाएर उनको स्थानमा थिएल लाई सिइओ बनायो।[६२][note २] थिएलको मातहतमा, कम्पनीले पेपाल सेवामा केन्द्रित गर्यो र २००१ मा पेपाल नामाकरण गर्यो। [६४][६५] २००२ मा, पेपाल $1.5 billion इबेमा गाभियो जसमा मस्क ११.७% सेयर -$100 millionसहित सबैभन्दा ठूला हिस्सेदार थिए। [६६][६७]

२०१७ मा, मस्कले गोप्य मुल्यमा पेपालबाट एक्स.कम डोमेन खरिद गरे। उनले यसको भावनात्मक मूल्य रहेको बताएका थिए।[६८][६९]

स्पेस एक्ससम्पादन

 
२०१९ माउत्तर अमेरिकी एरोस्पेस रक्षा समुदाय (नोराड) र एयरफोर्स स्पेस कमाण्डलाई स्पेसएक्स स्टारसिपको क्षमताको बयान गर्दै मस्क

२००१ मा, मस्क गैरनाफामुलक संस्था मार्स सोसाइटी (अनुवाद: मङ्गल ग्रह समाज)मा संलग्न भए। उनी मङ्गल ग्रहमा बिरुवाको हुर्काउनको लागि च्याम्बर बनाउने योजनाबाट प्रभावित भए र त्यो परियोजनामा आफैले पैसा दिने कुरामा छलफल गरे।[७०] २००१ अक्टोबर मा, मस्क पुरानो अन्तरमहादेशीय ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र, जसबाट हरितगृह पेलोड अन्तरिक्षमा पठाउन सकिन्थ्यो, खरिद गर्नको लागि मस्को भ्रमण गरे। उनले एन.पी.ओ लाभोच्किन र कोस्मोत्रास कम्पनीसंग छलफल गरे; यद्यपि उनीहरूले मस्कलाई सिकारुको रुपमा हेरे र एक जना रुसी प्रमुख डिजाइनर संग त मस्कको विवाद नै भयो। उनको समुह खाली हात अमेरिका फर्कियो। २००२ फेब्रुअरीमा, त्यो समूह तीन अन्तरमहादेशीय ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्रको लागि रसिया गयो। उनीहरूले कोस्मोत्रास संग अर्को बैठक गरे। कोस्मोत्रासले एक रकेट ८ मिलियन डलर प्रस्ताव गर्यो, जुन मस्कले अस्वीकार गरे। त्यसको साटो मस्कले एउटा कम्पनी सुरु गर्ने निर्णय गरे जुनले किफायती रकेट बनाउन सक्थ्यो।[४९] आफ्नो प्रारम्भिक सम्पत्तिको १०० मिलियन डलरबाट,[७१] मस्कले स्पेस एक्सप्लोरेसन टेक्नोलोजीज कोर्प., (स्पेसएक्सको नामले कारोबार हुने, कम्पनी २००२ मे मा स्थापना गरे।[७२] २०२१ अनुसार, उनी कम्पनीको सिइओ र मुख्य इन्जिनियर (Chief Engineer) पनि छन्।[७३]

तीन असफल प्रक्षेपणपछि, २००८ मा चौथो प्रयासमा स्पेसएक्स फाल्कन १ लन्च गर्न सफल भयो। पृथ्वीको भूकेन्द्रीय कक्षमा पुग्ने यो पहिलो निजी तरल-इन्धन रकेट थियो।[७४] त्यो वर्षको अन्त्यमा, स्पेसएक्सले फाल्कन ९ र ड्कोरयागन स्पेसक्राफ्ट लागि अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसनमा व्यवसायिक आपूर्ति सेवा कार्यक्रम (अङ्ग्रेजी: Commercial Resupply Services program) को १.६ बिलियन डलरको ठेक्का प्राप्त गर्यो । यसले २०११ मा अवकास पाउने स्पेस सटलको स्थान लियो।[७५] २०१२ मा, ड्रयागन गाडीले बेर्थ प्राप्त गर्यो, जुन निजी कम्पनीको लागि पहिलो घटना थियो।[७६] पुनर्प्रायोज्य रकेटको लक्ष्यमा काम गर्दैगर्दा, २०१५ मा, स्पेसएक्सले फाल्कन ९ को पहिलो चरणलाई सफलतापूर्वक अवतरण गरायो।[७७] अवतरण अटोनोमस स्पेसपोर्ट ड्रोनसिप, एक समुद्र आधारित रिकभरी प्लेटफर्ममा भएको थियो।[७८] २०१८ मा, स्पेसएक्सले फाल्कन हेबी प्रक्षेपण गर्यो। यसमा तेस्ला रोडस्टार डमी पेलोडको रुपमा राखिएको थियो।[७९][८०] २०१७ मा, स्पेसएक्सले अर्को पिढीको गाडी तथा स्पेसक्राफ्ट सिस्टम, बिग फाल्कन रकेट लन्च गर्ने कुरा सार्वजनिक गर्योI बिग फाल्कन रकेटलाइ पछी स्टारसिप नामाकरण गरियो, र यसले स्पेसएक्सको सबै प्रक्षेपणलाई धान्न सक्छ।[८१] २०१८ मा, स्पेसएक्सले २०२३ लुनार सर्कमनेभिगेसन मिसन, एक निजी उडान डियरमुन प्रोजेक्ट को घोषणा गर्यो ।[८२] २०२० मा, स्पेसएक्सले पहिलो मानवसहितको उडान डेमो-२ प्रक्षेपण गर्यो, र स्पेसएक्स मानवलाई कक्षमा लैजान्र र अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्रमा पहिलो निजी कम्पनी बन्यो।[८३]

२०१५ मा स्पेसएक्सले स्याटेलाइट इन्टरनेट एक्सेस (अनुवाद:उपग्रह इन्टरनेट पहुँच) प्रदान गर्न पृथ्वीको तल्लो कक्ष उपग्रहको स्टारलिङ्क कन्स्टिलेसनको विकास प्रारम्भ गर्यो ।[८४] यसको पहिलो दुई प्रोटोटाइप स्याटेलाइट २०१८ फेब्रुअरीमा प्रक्षेपण गरियोI २०१९ मे मा परिक्षण स्याटेलाइटको दोस्रो खेप र कन्सटिलेसनको पहिलो ठूलो परिचालन भयो, त्यसमा पहिलो ६० स्याटेलाइट प्रक्षेपित गरिएका थिएI [८५] दशक लामो यस परियोजनाको डिजाइन, निर्माणम तथा कन्सटिलेसन परिचालनको कुल लागत स्पेसएक्सले कटिब १० अर्ब डलर अनुमान गरेको छI [८६][note ३]

टेस्लासम्पादन

 
Musk next to a Tesla Model S at the Tesla Fremont Factory in 2011

टेस्ला इनक, —सुरुमा टेस्ला मोटर्स — २००३ जुलाईमा मार्टिन इबरहार्ड र मार्क टार्पेनिंग द्वारा स्थापना गरिएको थियो र उनेहरूले कम्पनीमा पैसा राखेका थिए I[८९] कम्पनीको प्रारम्भिक विकासमा मस्कको संलग्नता संगै दुवै जनाले सक्रिय भूमिका खेलेका थिए I [९०] मस्कले २००४ फेब्रुअरीमा सिरिज ए राउण्ड अफ इन्भेस्टमेन्टको नेतृत्व गरे; उनले $६.५ मिलियन लगानी गरे, सबैभन्दा ठुला लगानीकर्ता बने, र अध्यक्षको रुपमा टेसलाको सञ्चालक समितिमा प्रवेश गरे I [९१][९२][९३] मस्कले कम्पनीमा सक्रिय भूमिका लिए र रोडस्टार प्रोडक्ट डिजाइनको निरीक्षण गरे I यद्यपि उनी दिन दैनिक व्यापार संचालनमा त्यति संलग्न थिएनन् I[९४] २००७ का कम्पनी भित्रको बढ्दो तनाव र २००८ को वित्तीय सङ्कट पछी, इबरहार्ड कम्पनीबाट बाहिरिए I[९५][९६] २००८ मा सिइओ र प्रोडक्ट आर्किटेक्ट (product architect) को रुपमा कम्पनीको नेतृत्व लिए I[९७] २००९ मा इबरहार्ड संगको कानुनी सहमति अनुसार, टार्पेनिंग र अन्य दुई जनाको साथ साथै, मस्क टेस्लाको सह-संस्थापक भए I [१७][१८]

२०१९ को अनुसार, एलन मस्क कुनै पनि गाडी निर्माता कम्पनीको सबैभन्दा लामो कार्यकाल सिइओ भए I [३०]

सोलारसिटी र टेस्ला इनर्जीसम्पादन

न्युरालिंकसम्पादन

 
Musk discussing a Neuralink device during a live demonstration in 2020

२०१६ मा, मस्कलले न्युरालिंकको सहस्थापना गरे। मानव दिमागलाई कृत्रिम बौद्धिकता (ए.आइ) संग एकीकृत गर्नु यसको उद्देश्य रहेको छ। न्युरालिंकको उद्देश्य यस्तो डिभाइसको निर्माण गर्नु हो, जुन मानव दिमागमा जडान गर्न सकिन्छ र दिमागलाई मेसिनसंग जोड्न सकियोस्। The devices will also reconcile with the latest improvements in artificial intelligence to stay updated. Such improvements could enhance memory or allow the devices to communicate with software more effectively.[९८][९९]

द बोरिङ कम्पनीसम्पादन

२०१६ मा मस्कले टनेल निर्माणको लागि द बोरिङ कम्पनीको स्थापना गरे। [१००]

व्यवस्थापकीय शैली र कर्मचारी प्रति व्यवहारसम्पादन

मस्कोको व्यवस्थापकीय शैलीर कर्मचारी प्रतिको व्यवहारको निकै आलोचना गरिन्छ। [१०१][१०२][१०३][१०४][१०५][१०६] मस्कसँग निकट भएर काम गर्ने एक व्य्कतिले मस्कले पागलपन र दादागिरी जस्तो निकै तल्लो व्यवहार गर्ने बताएका थिए ।[१०२] बिजनेस इनसाइडर नामक पत्रिकाले टेस्लाका कर्मचारीहरूलाई मस्कको रिसबाट बच्न मस्कको डेस्कछेउबाट नहिड्न भनिन्छ।[१०७]

चलचित्र रंगमञ्चमा मस्कसम्पादन

मस्कले धेरै चलचित्रमा अतिथि कलाकार र छोटो भुमिकामा देखिएका छन्। आइरन म्यान टु (२०१०),[१०८] ह्वाइ हिम? (२०१६),[१०९] and मेन इन ब्ल्याक:इन्टरनेसनल (२०१९).[११०] उनी देखा परेका टेलिभिजन सिरिजहरूमा द सिम्प्सन (२०१५),[१११] द बिग ब्याङ थियोरी] (२०१५,[११२] साउथ पार्क (२०१६),[११३][११४] रिक एन्ड मोर्टी (२०१९),[११५][११६] and Saturday Night Live (2021).[११७] उनले रेसिङ एक्स्टिङ्क्सन (२०१५), र वेर्नर हर्जोग द्वारा निर्देशित लो एन्ड बिहोल्ड, रिभेरिज अफ द कनेक्टेड वर्ल्ड (२०१६) लगायत वृत्तचित्रमा अन्तर्वार्ता दिएका छन्। [११८][११९]

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

  1. "Billionaire Tesla CEO Elon Musk Buys Neighbor's Home in Bel Air For Million", Forbes, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर १, २०१३ 
  2. "Inside Elon Musk's M Bel Air Mansion", Bloomberg News, मूलबाट फेब्रुअरी ७, २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अगस्ट २१, २०१३  |deadurl= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
  3. Hull, Dana (अप्रिल ११, २०१४), "Timeline: Elon Musk's accomplishments", अन्तिम पहुँच जुन ११, २०१५Mercury Newsद्वारा। 
  4. Zanerhaft, Jaron (२०१३), "Elon Musk: Patriarchs and Prodigies", CSQ, C-Suite Quarterly, अन्तिम पहुँच जुन ११, २०१५ 
  5. "Elon Musk", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच अप्रिल ७, २०१८ 
  6. "Actor Talulah Riley files to divorce billionaire Elon Musk, again", द गार्जियन, मार्च २१, २०१६, अन्तिम पहुँच अप्रिल २०, २०१६ 
  7. "Elon Musk withdraws Talulah Riley divorce papers after being spotted at Allen & Company conference", Mail Online, अगस्ट ५, २०१५। 
  8. Curtis, Sophie (नोभेम्बर १०, २०१४), "Elon Musk 'to launch fleet of internet satellites'", The Daily Telegraph (London), अन्तिम पहुँच जुन २३, २०१५ 
  9. Vance, Ashlee (सेप्टेम्बर १३, २०१२), "Elon Musk, the 21st Century Industrialist", Bloomberg BusinessWeek, मूलबाट अप्रिल २६, २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन २३, २०१५ 
  10. "Engineer in Focus: Elon Musk", asme.org, मूलबाट नोभेम्बर १९, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर ४, २०१५ 
  11. "Inside Elon Musk's Humanitarian Efforts", मार्च १५, २०१८। 
  12. Curtis, Sophie (नोभेम्बर १०, २०१४), "Elon Musk 'to launch fleet of internet satellites'", The Daily Telegraph (London), अन्तिम पहुँच जुन २३, २०१५, "Elon Musk, inventor and business magnate" 
  13. Vance, Ashlee (सेप्टेम्बर १३, २०१२), "Elon Musk, the 21st Century Industrialist", Bloomberg BusinessWeek, मूलबाट अप्रिल २६, २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन २३, २०१५ 
  14. Glanville, Paul, "Engineer in Focus: Elon Musk", asme.org, मूलबाट नोभेम्बर १९, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच मे ५, २०२० 
  15. "Elon Musk", CHM (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच जुलाई १२, २०२० 
  16. Burns, Matt (अक्टोबर ८, २०१४), "A Brief History of Tesla", TechCrunch, मूलबाट जुलाई १७, २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन ११, २०१५, "Tesla was founded not by Elon Musk, but rather by Martin Eberhard and Marc Tarpenning in July 2003. The two bootstrapped the fledgling auto company until Elon Musk led the company's US$7.5 million Series A financing round in February 2004." 
  17. १७.० १७.१ LaMonica, Martin, "Tesla Motors founders: Now there are five", CNET (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच अप्रिल १७, २०२०, "Tesla Motors and co-founder Martin Eberhard announced an agreement over who can claim to be a founder of the company on Monday."  उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; name "CNET" defined multiple times with different content
  18. १८.० १८.१ Schwartz, Ariel (सेप्टेम्बर २१, २००९), "Tesla Lawsuit Drama Ends as Five Company Founders Emerge", Fast Company (en-USमा), अन्तिम पहुँच अप्रिल १४, २०२०, "Eberhard and Musk have reached a rather unexpected resolution–instead of agreeing to share the title of "founder", the pair has designated five people as company founders, including Musk, Eberhard, JB Straubel, Mark Tarpenning, and Ian Wright."  उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; name "FastCompany" defined multiple times with different content
  19. LaMonica, Martin (सेप्टेम्बर २१, २००९), "Tesla Motors founders: Now there are five", CNET 
  20. "Elon Musk | Tesla", tesla.com, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर ७, २०१८ 
  21. "Elon Musk's Next Venture to Tackle Traffic Is Totally 'Boring'", Fortune, अन्तिम पहुँच मार्च ८, २०१९ 
  22. "Introducing OpenAI", OpenAI Blog, डिसेम्बर १२, २०१५, अन्तिम पहुँच मार्च ८, २०१९ 
  23. "Distinguished scientists elected as Fellows and Foreign Members of the Royal Society", Royalsociety.org, अन्तिम पहुँच मे १०, २०१८ 
  24. "Elon Musk", Royalsociety.org, अन्तिम पहुँच मे १०, २०१८ 
  25. "The World's Most Powerful People", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२०-०७-३१ 
  26. "America's Most Innovative Leaders", अगस्ट २८, २०१९, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर १०, २०१९ 
  27. "Real Time Billionaires 1", Forbes, अन्तिम पहुँच अगस्ट १४, २०२० 
  28. "Real Time Billionaires", Forbes, अन्तिम पहुँच अगस्ट १४, २०२० 
  29. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named forbes_networth
  30. ३०.० ३०.१ "Industry Shift: With Four Departures This Year, Who Is The Longest-Tenured Automotive CEO?", Yahoo, जुलाई ८, २०१९।  उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; name "auto6" defined multiple times with different content
  31. Zarroli, Jim (डिसेम्बर ९, २०२०), "Soaring Stock Market Creates A Club Of Centibillionaires", NPR, मूलबाट जनवरी ४, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी ८, २०२१ 
  32. "Elon Musk becomes world's richest person as wealth tops $185bn", BBC, जनवरी ७, २०२१, मूलबाट जनवरी ८, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी ८, २०२१ 
  33. "Elon Musk (South African entrepreneur)", Britannica Online Encyclopedia, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर २३, २०१२ 
  34. Austin, Shelbi (मे २३, २०१८), "10 Things You Didn't Know About Elon Musk", usnews.com 
  35. ३५.० ३५.१ ढाँचा:Triangulation, discussion of his family starts around the 15th minute
  36. Vargas, Chanel (मार्च ६, २०१८), "11 Things to Know About Stunning 69-Year-Old Model Maye Musk", Town & Country (en-USमा), अन्तिम पहुँच मार्च २५, २०२० 
  37. ३७.० ३७.१ Usborne, Simon (फेब्रुअरी २१, २०१८), "Meet the Musks: who's who in Elon's extended family?", The Guardian (en-GBमा), आइएसएसएन 0261-3077, अन्तिम पहुँच मार्च २५, २०२० 
  38. Dolan, Kerry A., "How To Raise A Billionaire: An Interview With Elon Musk's Father, Errol Musk", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच मार्च २५, २०२० 
  39. "The Musk of Romance", Wired (en-usमा), आइएसएसएन 1059-1028, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर २, २०२० 
  40. Friend, Tad (२००९), "Plugged In", The New Yorker 85 (23–30): ५३, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर २३, २०१२ 
  41. Masia, Seth (मे २०११), "A Family Leads to the Installer Universe", Solar Today, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर २३, २०१२ 
  42. Elliott, Hannah (मार्च ३, २०१२), "At Home With Elon Musk: The (Soon-to-Be) Bachelor Billionaire", Forbes, अन्तिम पहुँच अगस्ट १२, २०१३ 
  43. [३५][४०][४१][४२]
  44. Strauss, Neil (नोभेम्बर १५, २०१७), "Elon Musk: The Architect of Tomorrow", Rolling Stone, मूलबाट अगस्ट १७, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर १५, २०१७ 
  45. ४५.० ४५.१ ४५.२ Huddlestone, Tom Jr. (जुन १९, २०१८), "Elon Musk slept on his office couch and 'showered at the YMCA' while starting his first company", CNBC, मूलबाट अगस्ट १८, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर ४, २०२० 
  46. Chafkin, Max (डिसेम्बर १, २००७), "Entrepreneur of the Year, 2007: Elon Musk", Inc., मूलबाट फेब्रुअरी १८, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १३, २०२० 
  47. "Zip2 Founder Launches 2nd Firm: Readies Financial Supersite. – Free Online Library", www.thefreelibrary.com, मूलबाट अप्रिल १२, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल १२, २०२१ 
  48. Kidder (2013), pp. 224–228.
  49. ४९.० ४९.१ ४९.२ ४९.३ Cooper, Charles, "CitySearch, Zip2 to merge in $300 million deal", ZDNet, मूलबाट अक्टोबर २७, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच मार्च २५, २०२१  उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  50. Vance (2015), p. 67.
  51. Vance (2015), p. 14.
  52. Junnarkar, Sandeep (फेब्रुअरी १६, १९९९), "Compaq buys Zip2", CNET, मूलबाट अक्टोबर २१, २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १३, २०२० 
  53. ५३.० ५३.१ Hartmans, Matt Weinberger, Avery, "How billionaire Tesla and SpaceX CEO Elon Musk went from getting bullied as a child to becoming one of the most successful and provocative men in tech", Business Insider, मूलबाट मार्च २३, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल ३, २०२० 
  54. Vance (2015), p. 109.
  55. Vance (2015), p. 78.
  56. Vance (2015), p. 84.
  57. ५७.० ५७.१ Vance (2015), p. 86.
  58. Jackson (2004), pp. 40, 69, 130, 163.
  59. Vance (2015), p. 85.
  60. Vance (2015), pp. 85–86.
  61. Vance (2015), pp. 86–87.
  62. Vance (2015), pp. 87–88.
  63. "The PayPal Mafia", Fortune, मूलबाट मे २३, २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुलाई ४, २०१५ 
  64. ६४.० ६४.१ Vance (2015), p. 89.
  65. "Timeline: The rise of PayPal", ft.com, मूलबाट जुन २२, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल ३, २०२० 
  66. "SEC 10-K", PayPal, डिसेम्बर ३१, २००१, मूलबाट अगस्ट २५, २०२०-मा सङ्ग्रहित। 
  67. Vance (2015), pp. 116.
  68. Huang, Echo, "Elon Musk bought a web domain worth millions with "sentimental value" to him", Quartz, मूलबाट जुन २५, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल ३, २०२० 
  69. Statt, Nick (जुलाई १०, २०१७), "Elon Musk now owns X.com, the defunct domain of his second startup", The Verge, मूलबाट जुन २५, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर ३, २०२० 
  70. Vance (2015), pp. 99, 102—103.
  71. Wayne, Leslie (फेब्रुअरी ५, २००६), "A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before", The New York Times, मूलबाट अप्रिल १२, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच फेब्रुअरी १६, २०१५ 
  72. California Business Search (C2414622 – Space Exploration Technologies Corp), मूलबाट फेब्रुअरी २३, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १३, २०२० 
  73. Koren, Marina (मे ६, २०२१), "Elon Musk Is Maybe, Actually, Strangely, Going to Do This Mars Thing", The Atlantic 
  74. Ledur, Júlia (मे १, २०१९), "Falcon Flights", Reuters, मूलबाट फेब्रुअरी १०, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच फेब्रुअरी १०, २०२१ 
  75. Chang, Kenneth (मे २२, २०१२), "Big Day for a Space Entrepreneur Promising More", The New York Times, मूलबाट जुलाई १, २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी ११, २०२१ 
  76. Harwood, William (मे ३१, २०१२), "SpaceX Dragon returns to Earth, ends historic trip", CBS News, मूलबाट अप्रिल २२, २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अगस्ट ३, २०१३ 
  77. "SpaceX rocket in historic upright landing", BBC News, डिसेम्बर २२, २०१५, मूलबाट अगस्ट ३१, २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन ३०, २०१६ 
  78. O'Kane, Sean (मे २७, २०१६), "SpaceX successfully lands a Falcon 9 rocket at sea for the third time", The Verge, New York City: Vox Media, मूलबाट जुन २७, २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन ३०, २०१६ 
  79. Drake, Nadia (फेब्रुअरी २५, २०१८), "Elon Musk's Tesla in Space Could Crash Into Earth", National Geographic, मूलबाट फेब्रुअरी १०, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच फेब्रुअरी १०, २०२१ 
  80. Chow, Denise (नोभेम्बर ६, २०१९), "'Starman' and the Tesla Roadster that SpaceX launched into orbit have now cruised beyond Mars", NBC News, मूलबाट फेब्रुअरी १०, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच फेब्रुअरी १०, २०२१ 
  81. "Starship Update", सेप्टेम्बर २८, २०१९, मूलबाट डिसेम्बर १३, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १३, २०२० 
  82. "Elon Musk Says SpaceX Will Send Yusaku Maezawa (and Artists!) to the Moon", Wired, सेप्टेम्बर १८, २०१८, मूलबाट जुलाई १६, २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच मे २७, २०१९ 
  83. Wattles, Jackie (मे ३०, २०२०), "SpaceX and NASA launch Crew Dragon in Florida: Live updates", CNN, मूलबाट अगस्ट २९, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच मे ३०, २०२० 
  84. Johnson, Eric M.; Roulette, Joey (अक्टोबर ३१, २०१८), "Musk shakes up SpaceX in race to make satellite launch window: sources", Reuters, मूलबाट मे १८, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच मार्च २८, २०२१ 
  85. Hall, Shannon (जुन १, २०१९), "After SpaceX Starlink Launch, a Fear of Satellites That Outnumber All Visible Stars – Images of the Starlink constellation in orbit have rattled astronomers around the world", The New York Times, मूलबाट अगस्ट २१, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन १, २०१९ 
  86. Shepardson, David; Roulette, Joey (जुलाई ३०, २०२०), "Taking on SpaceX, Amazon to invest $10 billion in satellite broadband plan", Reuters, मूलबाट जनवरी ७, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी १२, २०२१ 
  87. Sheetz, Michael (डिसेम्बर ७, २०२०), "SpaceX's Starlink wins nearly $900 million in FCC subsidies to bring internet to rural areas", CNBC, मूलबाट डिसेम्बर १६, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी १२, २०२१ 
  88. Wattles, Jackie (डिसेम्बर ८, २०२०), "SpaceX gets almost $900 million in federal subsidies to deliver broadband to rural America", CNN, मूलबाट डिसेम्बर १८, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी १२, २०२१ 
  89. Burns, Matt (अक्टोबर ८, २०१४), "A Brief History of Tesla", TechCrunch, मूलबाट मार्च ६, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुन ११, २०१५ 
  90. Nordqvist, Joseph (फेब्रुअरी १२, २०१४), "Tesla Motors Inc. – Company Information", Market Business News, मूलबाट फेब्रुअरी १२, २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल १६, २०१४ 
  91. Vance (2015), pp. 153–154.
  92. "How Much Equity Did Elon Musk Get From Investing In Tesla's Series A?", Forbes, डिसेम्बर २९, २०१४, मूलबाट जनवरी २९, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर २३, २०१९ 
  93. Burns, Matt (अक्टोबर ८, २०१४), "A Brief History of Tesla", TechCrunch, मूलबाट जुलाई १७, २०१५-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुलाई १७, २०१५, "Tesla was founded not by Elon Musk, but rather by Martin Eberhard and Marc Tarpenning in July 2003. The two bootstrapped the fledgling auto company until Elon Musk led the company's US$7.5 million Series A financing round in February 2004." 
  94. Vance (2015), p. 159.
  95. Schilling, Melissa (२०१८), Quirky: The remarkable story of the traits, foibles, and genius of breakthrough innovators who changed the world, PublicAffairs। 
  96. Morrison, Chris (अक्टोबर १५, २००८), "Musk steps in as CEO", The New York Times, मूलबाट फेब्रुअरी ४, २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १३, २०२० 
  97. "Elon Musk: The Story of a Maverick", interestingengineering.com, अगस्ट १३, २०२०, मूलबाट मार्च १६, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल ३, २०२१ 
  98. "Elon Musk launches Neuralink, a venture to merge the human brain with AI", The Verge, मार्च २७, २०१७, मूलबाट अगस्ट ३, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल १०, २०१७ 
  99. Winkler, Rolfe (मार्च २७, २०१७), "Elon Musk Launches Neuralink to Connect Brains With Computers", The Wall Street Journal, मूलबाट अक्टोबर २, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अक्टोबर १०, २०२० 
  100. "The Not So Dull Future Of The Boring Company", HotCars, मार्च १८, २०२१, मूलबाट मार्च २०, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल ३, २०२१ 
  101. Duhigg, Charles (डिसेम्बर १३, २०१८), "Dr. Elon & Mr. Musk: Life Inside Tesla's Production Hell", WIRED, मूलबाट मार्च २१, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१ 
  102. १०२.० १०२.१ Bilton, Nick (नोभेम्बर १०, २०२०), "Elon Musk's Totally Awful, Batshit-Crazy, Completely Bonkers, Most Excellent Year", Vanity Fair, मूलबाट जनवरी २९, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१ 
  103. Mckay, Tom (नोभेम्बर ११, २०२०), "Report: Elon Musk Is Kind of a Dick", Gizmodo, मूलबाट अप्रिल १९, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१ 
  104. Vance, Ashley (२०१५), Elon Musk: Tesla, SpaceX, and the Quest for a Fantastic Future, Harper Collins USA, पृ: १४७, आइएसबिएन 9780062301239, "Elon's worst trait by far, in my opinion, is a complete lack of loyalty or human connection. Many of us worked tirelessly for him for years and were tossed to the curb like a piece of litter without a second thought. Maybe it was calculated to keep the rest of the workforce on their toes and scared; maybe he was just able to detach from human connection to a remarkable degree. What was clear is that people who worked for him were like ammunition: used for a specific purpose until exhausted and discarded." 
  105. Eadicicco, Lisa (मे १६, २०१५), "Why Tesla employees fear Elon Musk, as told by one of the company's cofounders", Business Insider, मूलबाट अप्रिल २२, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१ 
  106. Julia Carrie Wong (जुन १३, २०१८), "Tesla workers say they pay the price for Elon Musk's big promises", The Guardian, मूलबाट मार्च २३, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१, "The CEO is known for outsized claims and ambitious goals. But numerous factory workers say he doesn't follow through – and that his leadership sets a troubling tone." 
  107. Isobel Asher Hamilton (डिसेम्बर १३, २०१८), "Tesla employees were reportedly told not to walk past Elon Musk's desk because of his wild firing rampages", Business Insider, मूलबाट अप्रिल १०, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल २५, २०२१, "One Gigafactory manager told Wired that they had stopped employees from walking too close to Musk's desk for fear that a word out of place might end up in their getting fired. The manager called the outbursts "Elon's rage firings."" 
  108. Tate, Ryan (सेप्टेम्बर २०, २०१२), "10 Awkward Hollywood Cameos by Tech Founders", Wired, मूलबाट डिसेम्बर १, २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर १, २०१७ 
  109. Bova, Dan (डिसेम्बर २१, २०१६), "'Why Him?' Director on Elon Musk's Amazing 'I Can't Come to Work Today' Excuse", Entrepreneur, मूलबाट अगस्ट २६, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी २९, २०१७ 
  110. Alexander, Bryan (जुन १७, २०१९), "Which celebrities are revealed as space aliens in 'Men in Black: International'? (spoilers)", USA Today, मूलबाट फेब्रुअरी ५, २०२१-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जनवरी १९, २०२१ 
  111. "Elon Musk SpaceX Tesla on the Simpsons", Business Insider, जनवरी २७, २०१५, मूलबाट मे २७, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अप्रिल १९, २०१५ 
  112. "Tesla CEO Elon Musk To Appear on Upcoming Episode of the Big Bang Theory", CBS, मूलबाट फेब्रुअरी २३, २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच डिसेम्बर ४, २०१५ 
  113. The Mercury News (नोभेम्बर २५, २०१६), "Elon Musk uses 'South Park' to fire back at trolls", The Denver Post, मूलबाट जुलाई २, २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अगस्ट २९, २०२० 
  114. Kurp, Josh (नोभेम्बर १८, २०१६), "Elon Musk Joins The Short List Of 'South Park' Guest Stars To Voice Themselves", Yahoo News, मूलबाट नोभेम्बर १९, २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अगस्ट २९, २०२० 
  115. Schedeen, Jesse, "Elon Musk's Rick and Morty Cameo Finally Explains His 'Elon Tusk' Twitter Joke", IGN.com, IGN, मूलबाट जनवरी ३१, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच नोभेम्बर २५, २०१९ 
  116. Cooper, Gael Fashingbauer (नोभेम्बर २५, २०१९), "Elon Musk shows up on Rick and Morty as Elon Tusk, head of Tuskla", Cnet, मूलबाट अगस्ट २१, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच अगस्ट २९, २०२० 
  117. Itzkoff, Dave (मे ९, २०२१), "Elon Musk Hosts a Mother's Day Episode of 'Saturday Night Live'", The New York Times, अन्तिम पहुँच मे २७, २०२१ 
  118. Field, Kyle (डिसेम्बर २, २०१५), "Tesla Stars In "Racing Extinction" Documentary", CleanTechnica, मूलबाट अगस्ट २४, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच जुलाई ११, २०१६ 
  119. Ladan, Tanja M. (अगस्ट २४, २०१६), "Werner Herzog Hacks the Horrors of Connectivity in 'Lo and Behold'", Vice, मूलबाट फेब्रुअरी ४, २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर ४, २०२० 


उद्दरण त्रुटी: <ref> tags exist for a group named "note", but no corresponding <references group="note"/> tag was found