बीमा समिति नेपालको बीमा क्षेत्रको नियमनकारी आधिकारिक निकाय हो, जो नेपाल सरकार, अर्थ मन्त्रालयको एउटा लाईन सङ्गठन हो। बीमा ऐन, २०४९ अनूसार नेपाल राज्य भित्र बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नका लागि बीमा समितिको स्थापना भएको हो। नेपाल राज्य भित्रका बीमा तथा सो सम्बन्धि गतिविधिलाई यस समितिले नियमनकारी संस्थाको हैसियतले निगरानी राख्दछ। यस संस्थाको मूल उद्देश्य विकसित, स्वस्थ र पेशागत बीमा बजारको विकास गर्नु हो।

बीमा समितिको भवन

वि.सं.२०४६ सालमा प्रजातन्त्रको पुर्नस्थापना भए पश्चात अन्य क्षेत्रहरूमा जस्तै बीमा क्षेत्रमा पनि परिवर्तनहरू देखा परे। परिवर्तित सर्न्दर्भलाई मनन गरी वि.सं. २०४९ सालमा बीमा ऐन २०२५ लाई प्रतिस्थापन गर्दै नयां बीमा ऐन २०४९ जारी गरियो। ऐनको प्रस्तावनामा नै स्पष्ट रूपमा भनिएको छ "बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि बीमा समितिको स्थापना गरिएको हो।" प्रस्तावनामा उल्लेखित लक्ष्य प्राप्त गर्नका लागि एक स्वायत्त संस्थाका रूपमा बीमा ऐन २०४९ अनुसार यस समितिको स्थापना भएको हो।

समितिको गठनसम्पादन

बीमा समितिको गठन बीमा ऐन २०४९को दफा ३ अन्तर्गत हुने गर्दछ। सञ्चालक समितिको स्वरूप यस प्रकार छ।

  • अध्यक्ष = नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको वा तोकेको व्यक्ति
  • सदस्य = प्रतिनिधि, कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्रालय
  • सदस्य= प्रतिनिधि, अर्थ मन्त्रालय
  • सदस्य= बीमा व्यवसायमा विशेष ज्ञान भएका व्यक्तिहरू मध्येबाट नेपाल सरकारले मनोनित गरेको एक जना व्यक्ति
  • सदस्य= बीमितहरू मध्येबाट नेपाल सरकारले मनोनित गरेको एकजना व्यक्ति

नेपाल सरकारले आवश्यक देखेमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सदस्यहरूको हेरफेर गर्न सक्नेछ। मनोनितहरूको कार्यवधि चार वर्षको हुनेछ। सदस्यहरूलाई पुन: दुई पल्टसम्म मनोनित गर्न सकिनेछ।

बीमा समितिको काम, कर्तब्य र अधिकारसम्पादन

नेपाल अधिराज्यको बीमा ब्यवसायलाई ब्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि बीमा समितिको निम्न काम, कर्तब्य र अधिकार हुनेछ।

  • •बीमा व्यवसायलाई व्यवस्थित, नियमित, विकसित तथा नियन्त्रित गर्नको लागि नीति निर्धारण गर्न नेपाल सरकारलाई आवश्यक सूझाव दिने,
  • •बीमाबाट प्राप्त हुन आएको रकम लगानी गर्नको लागि नीति निर्धारण गरी प्राथमिकता क्षेत्र तोक्ने,
  • •बीमक, बीमा अभिकर्ता, सर्भेयर वा दलालको दर्ता र नवीकरण गर्ने तथा दर्ता खारेज गर्ने, गराउने,
  • •बीमक तथा बीमित बीचको वाद विवादमा मध्यस्थता गर्ने,
  • •बीमा दायित्व निर्धारणका सम्बन्धमा बीमक विरुद्ध बीमितले दिएको उजुरी उपर निर्णय गर्ने,
  • •बीमा व्यवसायका सम्बन्धमा बीमकलाई समय समयमा आवश्यक निर्देशन दिने
  • •बीमितको हित रक्षाको निम्ति आवश्यक आधार तर्जुमा गर्ने, र
  • •बीमा व्यवसायसँग सम्बन्धित अन्य आवश्यक काम गर्ने

अध्यक्षहरुसम्पादन

अध्यक्ष नियुक्ति सम्म
चिरन्जिवि चापागाई
डा.प्रफुल्ल कुमार काफ्ले
नारायण सिलवाल
माधब प्रसाद उपाध्याय
देवेन्द्र प्रताप शाह
प्रा.डा. फत्त बहादुर के.सी.

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

बाह्य कडीहरूसम्पादन

www.bsib.org.np/new आधिकारिक वेवसाइट