नेपाल गभर्मेन्ट रेलवे

नेपाल गभर्मेन्ट रेलवे (अङ्ग्रेजी: Nepal Government Railway; NGR) नेपालको पहिलो रेलमार्ग थियो। अमलेखगन्ज र रक्सौल जोड्ने ४७ किलोमिटर लामो पहिलो नेपाल गभर्मेन्ट रेलवे चन्द्र शमशेरको कालमा वि.सं १९८४ (सन् १९२७) मा स्थापना भएको थियो र २०३१ मा बन्द भयो। [१] [२]

इतिहाससम्पादन

 
सन् १९५०को दशकमा नेपाल गभर्मेन्ट रेलवे

१९२३ मा, भारतीय वन सेवाका जे.भी. कोलिएरले नेपालको वन पैदावर परिवहनको लागि सर्ट न्यारो गेज रेलवे निर्माण गरेका थिए। कोलिएरलाई राणा प्रधानमन्त्रीले नेपालको वन बिभाग व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी दिएका थिए। १९२३ को जाडोमा, कोलकाताको मार्टिन्स लाइट रेलवे (मार्टिन एण्ड को.)ले उत्तरको सिमाबाट अमलेखगञ्जसम्म रेलमार्ग निर्माण गर्न सर्वेक्षण गर्यो।[३]

निर्माण कार्य मार्च १९२६बाट सुरु भयो र १६ फेब्रुअरी १९२६ मा नेपाल गभर्मेन्ट रेलवे सञ्चालनमा आयो।[४] न्यारो गेज रेलवेले २ फिट ६ इन्च (७६२ मिमि) को ट्रयाक गेज उपयोग गर्थ्यो । यस रेल्वे मा सातवटा वाष्प लोकोमोटिब , १२ कोच र ८२ वगी थिए ।[५] यो रेल्वे बेलायतको "बेयेर, पिकक एण्ड कम्पनि" द्वारा निर्मित ग्यारेट लोकोमोटिबबाट सञ्चालन हुन्थ्यो ।[६]

राजमार्ग नबन्दासम्म, अमलेखगन्ज -रक्सौल रेलमार्ग अप्रत्यक्ष रूपमा काठमाडौंलाई भारतसँग जोड्ने एकमात्र बाटो थियो। काठमाडौंबाट यात्रीहरु पहाडै पहाडको बाटो हिडेर चुरेको फेदीमा पुग्थे जहाँबाट उनीहरू लरी चढेर अमलेखगन्ज पुग्थे र रेल चढेर भारत जान सक्थे ।[७] हिड्नु पर्ने बाध्यता १९५६मा त्रिभुवन राजमार्गको निर्माण पछि अन्त्य भयो । नेपाल ट्रान्सपोर्ट सर्भिस नामक एक निजि कम्पनिले १९५९ मा पहिलो पटक सिक बस सेवा सुरु गर्यो ।[८][९]

बन्दसम्पादन

ग्यालरीसम्पादन

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

सन्दर्भसम्पादन

  1. United States Department of Commerce, Bureau of Foreign and Domestic Commerce (१९२७), Commerce Reports Nos.14-26. Volume 2, पृ: १४८, अन्तिम पहुँच २६ जुलाई २०१३ 
  2. Tilman (१९५२), Nepal Himalaya, पृ: ९, अन्तिम पहुँच २६ जुलाई २०१३ 
  3. Landon, Perceval (१९२८), Nepal, London: Constable and Co. Ltd., पृ: 197, 201, अन्तिम पहुँच २० सेप्टेम्बर २०१३ 
  4. Aitchison, Sir Charles Umpherston (१९२९), A Collection of Treaties, Engagements and Sanads Relating to India and Neighbouring Countries, Volume 14, Government of India Central Publication Branch, पृ: ४७, अन्तिम पहुँच २९ जुलाई २०१३ 
  5. "Railroads", A Country Study: Nepal, The Library of Congress, २२ मार्च २०११, अन्तिम पहुँच २६ जुलाई २०१३ 
  6. "Garratt Locomotives produced by Beyer Peacock", अन्तिम पहुँच २९ जुलाई २०१३ 
  7. "Nepal 1954", मूलबाट २१ अक्टोबर २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ जुलाई २०१३ 
  8. Tuladhar, Kamal Ratna (२६ सेप्टेम्बर २००८), "Nepal took the bus half a century ago", The Kathmandu Post, मूलबाट २४ अक्टोबर २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ जुलाई २०१३ 
  9. Shrestha, Surya Bahadur, "Railway Development In Nepal", The Rising Nepal, मूलबाट ४ डिसेम्बर २०१०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ जुलाई २०१३