आकाश भैरव ( नेपाल: आजु) भैरवको विभिन्न रूप मध्ये एक रुप हो।

आकाश भैरव
आकाश
Akash Bhairab.JPG
आकाश भैरव, इन्द्रचोक
चाड पर्वइन्द्रजात्रा

आकाश भैरवको मन्दिर करिब ३१००–३५०० वर्ष पहिले नेपालको प्रथम किराँती राजा यलम्बरको दरबार भएको मानिन्छ।

आकाश भैरवको घेरालाई नेपालको नेको प्रतीकका रूपमा येन भनिन्छ। ने भनेको किराँती भाषामा "मध्यभुमी" हो। आकाश भैरवको शीर सयौं वर्षअघि काठमाडौंमा खन्दा भेटिएको थियो। यसलाई वर्षको एक पटक इन्द्रजात्रा पर्वको अवसरमा निकालिन्छ र नजिकैको कुमारीचोकमा बस्ने जीवित देवी कुमारीले आशीर्वाद दिन्छिन्। पूजाको समयमा यस मन्दिरको दर्शन गर्न ठूलो संख्यामा भक्तजन आउँछन्।

पूर्व राजवंशले आकाश भैरवसँग तरवार आदानप्रदान गर्ने गरेका थिए। पछिल्लो समय नेपालका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र र उहाँभन्दा अगाडि नेपालका स्वर्गीय राजा वीरेन्द्रले खड्ग साटासाट गरेका थिए। वास्तवमा, तिनीहरूले प्रस्ताव दिएका थिए र ऐतिहासिक प्रतिमाप्रति गहिरो सम्मान देखाएका थिए। [१] [२]

Nepal Airlines logo.png
नेपाल वायुसेवा निगमको लोगोमा रहेको आकाश भैरव

अन्य नामसम्पादन

आकाश भैरवलाई नेपालमा राजा यलम्बर, महाभारतमा बर्बरिका र आजु (अर्थात् नेपाल भाषामा प्रथम राजा) भनेर पनि चिनिन्छ।

देवता को इतिहाससम्पादन

प्रतिमासम्पादन

आकाश भैरव प्रायः बुद्ध प्रतिमामा उग्र अनुहार, विशाल चाँदीका आँखा र खप्पर र सर्पहरूको मुकुट भएको ठूलो नीलो टाउकोद्वारा चित्रण गरिएको छ। देवताको शिर चाँदीको सिंहासनमा विराजमान छ जसलाई सिंहले बोकेको छ, जसको दुबै छेउमा भीमसेन (भीम) र भद्रकाली छन्। मूर्तिको अनुहारले राजा यलाम्बरले कुरुक्षेत्र जाने क्रममा लगाएको मुखौटालाई बुझाउँछ।

'आकाशका देवता' आकाश भैरवलाई नेपालीहरूले , विशेष गरी किसान समूहका महर्जन जातिले, पूर्वजको रूपमा पनि मान्छन्। बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले आकाश भैरवको टाउकोमा चित्रित छविलाई बुद्धको रूपमा चिन्छन् र हिन्दूहरूले ब्रह्माको रूपमा चिन्छन्, यसरी यलम्बर/बरबारिका/आकाश भैरवको मूर्तिलाई सबैले पूजा गर्छन्। [३]

सन् २००७ सेप्टेम्बर मा नेपालको सरकारी वायुसेवा कम्पनी नेपाल वायुसेवा निगमले आकाश भैरबलाई खुसी पार्न दुईवटा बाख्राको बलि दिएको थियो , नेपाल वायुसेवा निगमको कम्पनीका विमानहरूमा आकाश भैरबको प्रतीक देखिन्छ, यसको एउटा विमानमा प्राविधिक समस्या आएपछि बलि दिएको थियो। [४]

ग्यालरीसम्पादन

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

  1. "Security Check Required" 
  2. "Akash Bhairab, The God Of Sky", ४ मार्च २०१३। 
  3. "The Sampradaya Sun - Independent Vaisnava News - Feature Stories - February 2013", www.harekrsna.com, अन्तिम पहुँच २०१९-०८-२२ 
  4. Goats sacrificed to fix Nepal jet, BBC News, 5 September 2007.