गमाल अब्देल नासेर

गमाल अब्देल नासेर हुसेन Gamal Abdel Nasser Hussein (/ˈnɑːsər, ˈnæsər/;[१] अरबी: جمال عبد الناصر حسين, इजिप्टेली अरबी उच्चारण: [ɡæˈmæːl ʕæbdenˈnɑːsˤeɾ ħeˈseːn]; 15 जनवरी 1918 – 28 सेप्टेम्बर 1970) इजिप्टका दोश्रो रास्ट्रपतिको रूपमा १९५६ देखि आफ्नो मृत्यु नहुन्जेल १९७० सम्म सेवा गरे । नासेरले १९५२ को राजतन्त्र अन्त्यको नेतृत्व गरे र त्यसै वर्ष दुरगामी भूमिसुधारको सुरुवात गरे । जब १९५४ मा उनको मुस्लिम ब्रदरहुडबाट हत्या प्रयास भयो , उनले त्यो सङ्गठन दबाए र त्यसका प्रमुख मुहमद नागुइबलाई नजरबन्दमा राखे र जुन १९५६ मा आधिकारिक रूपमा कार्यकारी रास्ट्रपतिको कार्यभार सम्हाले ।

गमाल अब्देल नासेर
جمال عبد الناصر
Nasser portrait2.jpg
Nasser in Belgrade, 1962
2nd इजिप्टका रास्ट्रपति
कार्यकाल
23 June 1956 – 28 September 1970
प्रधानमन्त्री
उपराष्ट्रपति
पूर्वाधिकारीमुहमद नागुइब
उतराधिकारीअनवर सादात
31st इजिप्टका प्रधानमन्त्री
कार्यकाल
19 June 1967 – 28 September 1970
राष्ट्रपतिस्वयम्
पूर्वाधिकारीMuhammad Sedki Sulayman
उतराधिकारीMahmoud Fawzi
कार्यकाल
18 April 1954 – 29 September 1962
राष्ट्रपतिमुहमद नागुइब
स्वयम्
पूर्वाधिकारीमुहमद नागुइब
उतराधिकारीAli Sabri
कार्यकाल
25 February 1954 – 8 March 1954
राष्ट्रपतिमुहमद नागुइब
पूर्वाधिकारीमुहमद नागुइब
उतराधिकारीमुहमद नागुइब
इजिप्टका उप प्रधानमन्त्री
कार्यकाल
8 March 1954 – 18 April 1954
प्रधानमन्त्रीमुहमद नागुइब
पूर्वाधिकारीGamal Salem
उतराधिकारीGamal Salem
कार्यकाल
18 June 1953 – 25 February 1954
प्रधानमन्त्रीमुहमद नागुइब
पूर्वाधिकारीSulayman Hafez
उतराधिकारीGamal Salem
इजिप्टका गृहमन्त्री
कार्यकाल
18 June 1953 – 25 February 1954
प्रधानमन्त्रीमुहमद नागुइब
पूर्वाधिकारीSulayman Hafez
उतराधिकारीZakaria Mohieddin
Chairman of the Revolutionary Command Council
कार्यकाल
14 November 1954 – 23 June 1956
पूर्वाधिकारीमुहमद नागुइब
उतराधिकारीओहोदा अन्त्य
अ संलग्न आन्दोलनका महासचिव
कार्यकाल
5 October 1964 – 8 September 1970
पूर्वाधिकारीजोसिप ब्रोज टिटो
उतराधिकारीKenneth Kaunda
Chairman of the Organisation of African Unity
कार्यकाल
17 July 1964 – 21 October 1965
पूर्वाधिकारीHaile Selassie I
उतराधिकारीKwame Nkrumah
व्यक्तिगत विवरण
जन्मगमल अब्देल नासेर हुसेन
(१९१८-०१-१५)१५ जनवरी १९१८
Alexandria, Sultanate of Egypt (now इजिप्ट)
मृत्यु२८ सेप्टेम्बर १९७०(१९७०-०९-२८) (५२ वर्ष)
कायरो, इजिप्ट
राष्ट्रियताइजिप्ट
राजनीतिक पार्टीअरब सोसलिस्ट युनियन
जीवन साथी(हरू)Tahia Kazem
सन्तान(हरू)५, including Khalid
पेशाMilitary Officer
हस्ताक्षर
सैनिक सेवा
निष्ठाEgypt
सेवा/शाखाEgyptian Army
सेवा अवधि१९३८–१९५२
श्रेणीTurco-Egyptian bekbashi.gif lieutenant colonel
लडाईं/युद्ध1948 Arab–Israeli War

नासेरले जब स्वेज नहरको राष्ट्रियकरण गरे र त्यसपछि उत्पन्न स्वेज संकटमा राजनैतिक विजय प्राप्त गरे, तब इजिप्ट र अरब जगतमा उनको लोकप्रियता चुलियो। अरब एकताको आह्वान गरेर उनको नेतृत्वमा अरब लिग बन्यो ।  १९६२ मा, नासेरले इजिप्टमा प्रमुख समाजवादी योजना र आधुनिकीकरण सुधारहरूको एक शृङ्खला सुरू गरे। आफ्नो प्यान-अरबवादको कारणले गर्दा असहमतिको बावजुद, नासेरका समर्थकहरूले धेरै अरब देशहरूमा शक्ति प्राप्त गरे , तर १९६३ आउदा आउदै उनी उत्तरी यमन गृहयुद्धमा संलग्न भए र अन्ततः धेरै ठूला अरबी शीत युद्ध भयो । उनको राजनीतिक विरोधीहरूलाई प्रतिबन्ध लगाएपछि मार्च १९६५ मा उनले दोस्रो दोस्रो राष्ट्रपति कार्यकाल शुरु गरे । १९६७ छ दिने युद्धमा इजरायलीले इजिप्टलाई हराएपछी , नासेरले आफ्नो पदबाट राजिनामा गरे, तर लोकप्रिय प्रदर्शन पछि उनको पुनरुत्थानको लागि उहाँ अफिस फर्कनुभयो। १९६८ सम्म, नासेरले आफैले प्रधानमन्त्री नियुक्त गरे, उहाँले हराएको क्षेत्र पुन: प्राप्त गर्न War of Attrition शुरू गरे, सेना को राजनीतिकरण बन्दको प्रक्रिया शुरू गरे र राजनीतिक उदारीकरण सुधार जारी गरे ।

सन् १९७० को अरब लिग शिखर सम्मेलनको समापन पछि नासेरलाई हृदयाघातको  सामना गरे र मृत्यु भयो । कायरो उनको अन्त्येष्टिमा पचास लाख शोकाकुलहरु र अरब विश्वभर शोकको उपस्थिति रहेको थियो।

नासेर अरब जगतमा एक प्रतीकात्मक व्यक्ति बनेको छन् ,विशेष गरी सामाजिक न्याय र अरब एकता गरेको नेतृत्वको लागि,आधुनिकीकरण नीतिहरू र साम्राज्यवादी विरोधी प्रयासहरूको लागि।  उनको राष्ट्रपतिकालले इजिप्ट मिस्रको सांस्कृतिक उछाललाई प्रोत्साहित गर्यो र असवान बाँध र हवान शहर सहित ठूलो औद्योगिक परियोजनाहरु पनि प्रक्षेपण गर्यो।

प्रारम्भिक जीवन=सम्पादन

सैन्य वृत्तीसम्पादन

१९४८ अरब-इजरायल युद्धसम्पादन

क्रान्तिसम्पादन

१९५२ को क्रान्तिसम्पादन

राष्ट्रपतिसम्पादन

निगुइबसँग विवादसम्पादन

१९५६ को संविधान र राष्ट्रपतिकालसम्पादन

स्वेज नहरको राष्ट्रियकरणसम्पादन

Nasser announces the nationalisation of the canal (Universal Newsreel, 30 July 1956).
 
Port Said, at the entrance to the Suez Canal from the Mediterranean.

२६ जुलाई १९५६ मा अलेक्जेद्रिया मा सबोधन गर्दै नासेरले इजिप्टको सेनालाई स्वेज नहर नियन्त्रण गर्न र नहरको राष्ट्रियकरण कार्वान्ययन गर्न आदेश दिए। [२] उनले राष्ट्रियकरण कानुन प्रकाशित भएको, स्वेज नहरको सबै सम्पत्ति रोक्का भएको, र सबै शेयरधनीहरूलाई पेरिस स्टक एक्सचेन्जको अन्तिम मूल्य अनुसार को पैसा चुक्ता गरिने घोषणा गरे।[३] त्यहि दिन, इजिप्टले इजरायली जहाजहरूलाई बन्द गरियो ।[४]

स्वेज संकटसम्पादन

अरब एकता र समाजवादसम्पादन

संयुक्त अरब राज्यसम्पादन

अरब जगतमा प्रभाव =सम्पादन

=आधुनिकीकरण प्रयाससम्पादन

राष्ट्रिय बडापत्र र दोश्रो कार्यकालसम्पादन

छ दिने युद्धसम्पादन

राजिनामासम्पादन

राष्ट्रपतीय कालको आखिरी वर्षसम्पादन

आन्तरिक सुधार तथा सरकार परिवर्तनसम्पादन

मृत्यु र अन्त्येष्टिसम्पादन

बिरासतसम्पादन

व्यक्तिगत जीवनसम्पादन

लेखनसम्पादन

सम्मानसम्पादन

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

आलोचनासम्पादन

नासरको आलोचकहरूले उनको अधिनायकवाद, उनको मानव अधिकार उल्लङ्घनहरूको आलोचना गर्छन् ,र निजामती संस्थाहरूमा सेनाको उनको प्रभुत्व इजिप्ट मिस्रमा सैन्य र तानाशाही शासनको ढाँचा स्थापितको आलोचना गर्छन् ।

सन्दर्भ सामाग्रीसम्पादन

Notesसम्पादन

  1. "Nasser". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  2. Kissinger 1994, p. 530
  3. BBC On This Day, 1956: Egypt seizes Suez Canal
  4. "1956: Egypt Seizes Suez Canal", BBC, २६ जुलाई १९५६, अन्तिम पहुँच ४ मार्च २००७ 

उद्दरण त्रुटी: <ref> tag with name "Wistrich1985p188" defined in <references> is not used in prior text.

उद्दरण त्रुटी: <ref> tag with name "Parker1993p79" defined in <references> is not used in prior text.