यी भारतका एक महान् सन्त एवं विचारक थिए। उनले सबै धर्महरूको एकतामा जोर दिए। तिनलाई बचपनदेखि नैं विश्वास थियो कि ईश्वरकाे दर्शन हुन सक्छ । ईश्वर प्राप्तिका लागि उनले कठोर साधना र भक्तिको जीवन बिताए । स्वामी रामकृष्ण मानवताका पुजारी थिए। साधनाको फलस्वरूप उनी यो निष्कर्षमा पुगे कि संसारका सबै धर्महरु साँचो छन् र यिनमा कुनै भिन्नता छैन। ती ईश्वरसम्म पुग्ने भिन्न-भिन्न साधन मात्र हुन्।

रामकृष्ण परमहंस
Ramakrishna.jpg
जन्म तिथि (१८३६-०२-०८)८ फेब्रुअरी १८३६
जन्म स्थान कामारपुकुर, ग्राम, भारत
जन्म गदाधर
मृत्यु तिथि १५ अगस्ट १८८६(१८८६-०८-१५) (५० वर्ष)
मृत्यु स्थान बैलूर मठ निकट कोलकाता
रामकृष्ण परमहंस

विषयसूची

जन्मसम्पादन

मानवीय मूल्यहरूका पोषक सन्त रामकृष्ण परमहंसको जन्म १८ फेब्रुअरी, १८३६ मा बंगाल प्रान्त स्थित ग्राम कामारपुकुरमा भएको थियो। यिनको बाल्यकालको नाम गदाधर थियो। तिनका पिताजीको नाम खूदिराम र माताजीका नाम चन्द्रमणी देवी थियो।यिनको बालसुलभ सरलता र मन्त्रमुग्ध मुस्कानदेखि जो कोही पनि सम्मोहित हुन जान्थ्यो।

परिवारसम्पादन

सात वर्षको अल्पायुमा नैं गदाधरका शिरदेखि पिताको साया उठ्यो यस्तो विषम परिस्थितिमा पूरा परिवारको भरण-पोषण गर्न कठिन थियो। आर्थिक कठिनाइ आयो। बालक गदाधरको साहस कम भएको होइन यिनको ठुलो भाइ रामकुमार चट्टोपाध्याय कलकत्ता(कोलकाता)मा एक पाठशालाका सन्चालक थिए। तिनले गदाधरलाई आफ्नो साथ कोलकाताले गए। रामकृष्णको अन्तर्मन अत्यन्त निश्छल, सहज र विनयशील थियो। संकीर्णताहरूदेखि त्यो धेरै टाडा थिए। आफ्नो कार्योमा लागोस् रहन्थे।

जीवन वृत्तसम्पादन

सतत प्रयास पछि पनि रामकृष्णको मन अध्ययन(अध्यापनमा लाग्न सकेन ।कलकत्ताको नजीक दक्षिणेश्वर स्थित काली माताको मन्दिरमा अग्रज रामकुमारले पुरोहितको दायित्व सौंप्यो। रामकृष्ण यसमा रम्न सकेन। कालान्तरमा ठूला भाइ पनि बित्नु भयो। भित्रदेखि मन नपरे पनि रामकृष्ण मंदिरको पूजा एवं अर्चना गर्न थाले। रामकृष्ण मां कालीका आराधक भए। बीस वर्षको अवस्थामा अनवरत साधना गर्दै माताको कृपाले यिनलाई परम दिव्य ज्ञान प्राप्त भयो। उनको प्रिय शिष्य ृृविवेकानन्देले एक पल्ट उनलाई सोघे(महाशय१ के तपाईंले ईश्वरलाई देख्नु भाको छ , महान साधक रामकृष्णले उत्तर दिए हो देख्या छु, जस प्रकार तिमीलाई देख रह्यो हूं, ठीक त्यसै प्रकार, तर त्यो भन्दा कहीं अधिक स्पष्टताबाट। ती स्वयंको अनुभूतिदेखि ईश्वरका अस्तित्वको विश्वास दिलाउनन्थे। आध्यात्मिक सत्य, ज्ञानका प्रखर तेजदेखि भक्ति ज्ञानका रामकृष्ण पथ(प्रदर्शक थिए। कालो माताको भक्तिमा अवगाहन गरेर ती भक्तहरूलाई मानवताको पाठ पढान्थे।

रामकृष्णका शिष्य नाग महाशयले गंगातटमा जब दुइ मानिसहरूलाई रामकृष्णलाई गाली दे्दै सुना त क्रोधित भए परन्तु प्रभुदेखि प्रार्थनाको कि तिनको मनमा श्रद्धा जगाएर रामकृष्णको भक्त बनाएको दहरू। सच्ची भक्तिका कारण दुइटै शामलाई रामकृष्णका चरणहरूमा गिरकर क्षमा मांगने लागोस्। रामकृष्णले तिनलाई क्षमा गरिदिए।

एक दिन परमहंसले आंवला मांगा। आंवलेको मौसम थिएन। नाग महाशय ढूंढते(ढूंढ्दै वनमा एक वृक्षका तल ताजा आंवला रखा पाए, रामकृष्णलाई दिए। रामकृष्ण बोले(मलाई थाह थियो(तू नैं लिएर आउँनेछ। तेरा विश्वास सच्चा छ।

रामकृष्ण परमहंस जीवनका अन्तिम दिनहरूमा समाधिको स्थितिमा रहने लागोस्। अतस् तनदेखि शिथिल हुने लागोस्। शिष्हरू द्वारा स्वास्थ्यमा ध्यान दिने प्रार्थनामा अज्ञानता जानेर हंस देन्थे। यिनको शिष्य यी ठाकुर नामले पुकारन्थे। रामकृष्णका परमप्रिय शिष्य विवेकानन्द केही समय हिमालयका कुनै एकान्त स्थानमा तपस्या गर्नु चाहन्थे। यही आज्ञा लिने जब ती गुरूका नजीक गये त रामकृष्णले कहा(वत्स हाम्रो आसनजीकका क्षेत्रका मानिस भूखदेखि तडप रहेका हुन्। चारतर्फ अज्ञानको अंधेरा छाया छ। यहाँ मानिस रोते(चिल्लाँदै रहहरू र तिमीहिमालयको कुनै गुफामा समाधिका आनन्दमा निमग्न रहो के तुम्हारी आत्मा स्वीकार्नेछ। यसबाट विवेकानन्द दरिद्र नारायणको सेवामा लग गये। रामकृष्ण महान योगी, उच्चकोटिका साधक अनि विचारक थिए। सेवा पथलाई ईश्वरीय, प्रशस्त मानेर अनेकतामा एकताको दर्शन गरिन्थ्यो। सेवादेखि समाजको सुरक्षा चाहन्थे। गलेमा सूजनलाई जब डाक्टरहरूले कैंसर बताएर समाधि लिने र वार्तालापदेखि मना गरे तब पनि ती मुस्कराये। चिकित्सा गरानाले रोकनमा पनि विवेकानन्द इलाज गराँदै रहे। विवेकानन्दले भने काली माँदेखि रोग मुक्तिका लागि तपाईं कह दहरू। परमहंसले भने यस तनमा मांको अधिकार छ, म के कहूं, जो त्यो गर्नेछ मेरे लागि राम्रो नैं गर्नेछ। मानवताको उनले मंत्र लुटाए

मृत्युसम्पादन

तिनको भौतिक काया १५ अगस्ट, १८८६ लाई ५० वर्षको आयुमा पंचतत्वमा विलीन हो गई।