देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा

देव शमशेर जंगबहादुर राणा (शासनकाल १९५७ फल्गुण २३-१९५८ साउन १२) राणा शासनका चौथो श्री ३ महाराज तथा नेपालका १२ औँ प्रधानमन्त्री हुन्। यिनी आफ्ना दाजू वीर शमशेरको निधन पछि श्री ३ को पदमा विराजमान भएका थिए। सोझा र केही हदसम्म सुधारक देखिएका यिनको क्रियाकलाप मन नपरेपछि आफ्नै भाइ चन्द्र शमशेरले यिनी पदच्यूत गरी धनकुटा धपाइएका थिए। पछि यिनैको इच्छा अनुसार यिनलाई इलाम सारिएको थियो। घोडा चढ्ने निहुँमा इलामबाट गोर्खे बजारको बाटो हुँदै यिनी दार्जिलिङ पुगेर बृटिश सरकारको शरणमा गएका थिए।

देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा
Dev Shamsher Jang Bahadur Rana.jpg
१२ औँ प्रधानमन्त्री (नेपाल)
कार्यकाल
वि.सं. १९५७ फाल्गुण २३ – वि.सं. १९५८ साउन १३
पूर्वाधिकारीवीर शमशेर
उतराधिकारीचन्द्र शमशेर
व्यक्तिगत विवरण
जन्मवि.सं. १९१९ साउन ०३
मृत्युवि.सं. १९७० फाल्गुण ०९
पिताधीर शमशेर

बाल्यकालसम्पादन

श्री ३ देव शमशेरको जन्म १९१९ साउन ४ गते भयो र उनी कमाण्डर इन्चिफ धीर शमशेरको पाँचौ पुत्र थिए ।[१] यिनलाई कृष्ण बहादुर कुंवरले धर्म पुत्र पालेका थिए । यिनको बाल्यकाल सुखसयलमा बितेको थियो । यिनी हदै सम्मको खर्चालु थिए । अरु शमशेर दाजु भाइको जस्तो अभाव यिनले झेल्नु परेन ।

कार्य तथा सुधारहरूसम्पादन

  • श्री ३ देवले प्रशासनिक सुधार गरी कर्मचारीलाई सुबिधा प्रदान गर्ने कार्यक्रम हरू बनाए । उनीहरूको सेवा,सुबिधा,समय र विभाग तोकिदिए ।[२]
  • मुलुकको विकास गर्न कृषि ,पशुपालन र घरेलु उद्योगको क्षेत्रमा विकास गर्न जापानी प्रविधि अनुकरण गर्न लगाए। उनले आठ विद्यार्थीलाई जापानमा पढ्न पठाइएका पनि थिए।
  • मुलुकको विकासका लागि शिक्षा नै आधारभूत कुरा हो भन्ने बुझेर उनले ५० भन्दा बढ्ता नेपाली भाषा पाठशाला खोल्न लगाए। ती पाठशालामा पठाइने पाठ्य पुस्तक लेख्ने जिम्मा बझाङी राजा जयपृथ्वी बहादुर सिंहलाई सुम्पे।
  • १९५८ जेठ मा साप्ताहिक गोरखापत्र प्रतिकाको स्थापना ।

पदच्युतसम्पादन

सोझा र केही हदसम्म सुधारक देखिएका यिनको क्रियाकलाप मन नपरेपछि आफ्नै भाइ चन्द्र शमशेरले यिनी पदच्यूत गरी धनकुटा धपाइएका थिए।

निर्वासनसम्पादन

मृत्युसम्पादन

सन्दर्भ सूचीसम्पादन

  1. प्रा. डा. राजाराम सुवेदी (फागुन २०६१), नेपालको तथ्य इतिहास, साझा प्रकाशन, पृ: २४८, आइएसबिएन 99933-2-406-X 
  2. प्रा. डा. राजाराम सुवेदी (फागुन २०६१), नेपालको तथ्य इतिहास, साझा प्रकाशन, पृ: २४९, आइएसबिएन 99933-2-406-X 

बाह्य लिङ्कहरूसम्पादन