दैलेख जिल्ला प्रवेश द्वार, रानीमत्ता

दैलेख जिल्ला नेपालको एउटा जिल्ला हो। भेरी अञ्चलको सबैभन्दा सानो यो जिल्लाको सदरमुकाम नारायण नगरपालिका हो। दैलेख जिल्ला मध्य पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत पूर्वमा जाजरकोट उत्तरमा कालिकोटपश्चिममा अछाम र दक्षिणमा सुर्खेत जिल्ल्लाका वीचमा रहेको छ। यो जिल्लाको सदरमुकाम दैलेख बजार काठमाडौंबाट करिब ६५० किलोमिटर पश्चिम, कोहलपुरबाट १५० किलोमिटर र सुर्खेत उपत्यकाबाट ६५ किलोमिटर उत्तरमा रहेको छ । ऐतिहासिक धरोहरका रूपमा रहेको यस पहाडी जिल्लाको उत्तर सिरमा मनमोहक महावुलेक दक्षिण र पश्चिममा कर्णाली नदी र जिल्ला भित्र लोहोरे छामघाट खोला शीरस्थान, नाभिस्थान, पादुका, कोटीला धुलेश्वर जस्ता पानीमाथि दीप ज्वाला वल्ने पाँचकोशी तीर्थस्थलका नामले प्रसिद्ध रहेकाका क्षेत्रहरू छन् । भैगोलिक रूपमा विकट रहेतापनि यो जिल्लाको पर्यटकीय विकासका सम्भावना उच्च रहेको छ ।

इतिहास: दैलेख जिल्ला बाइसे चौबिसे राज्यकालमा खस राज्यको शीतकालीन राजधानीको रूपमा परिचित दुल्लु र बेलासपुर राज्यमा विभाजित थियो । प्राचीन र मध्यकालमा दुई राज्यमा विभाजित यस जिल्लालाई शाहकालीन नेपालको पुर्नएकीकरण अभियानमा बहादुर शाहले सन १७८९ तिर नेपालमा गाभेको तथ्य पाइन्छ । जिल्लाका विभिन्न ठांउमा रहेका मन्दिर, देवल, शिलालेख आदिले यस जिल्लाको ऐतिहासिक परिचय दिइरहेका छन्। सदरमुकाम स्थित पुरानो बजारमा रहेको प्रसिद्ध कोतगढी पुरानो युद्धकिल्लाको रूपमा थियो भन्ने विश्वास गरिन्छ । पूरा लेख पढ्नुहोस् ...

कफी

• सर्वप्रथम कफी इथियोपियामा पत्ता लागेको थियो ।
• २०५१ मा नेपालमा प्रथम पटक मिस नेपाल प्रतियोगिता आयोजना भएको थियो ।
• ल्यापटपका आविश्कारक बिल मग्रिज हुन ।
• सबैभन्दा बढी फिफा विश्वकप जित्ने राष्ट्र ब्राजिल हो ।
• बिल गेट्स हाल विश्वका सबै भन्दा धनी व्यक्ति हुन ।
• स्वीडेनकी किकी ह्याकन्सन पहिलो विश्वसुन्दरी हुन ।
• सबैभन्दा बढी पटक फिफा बर्ष खेलाडी हुने व्यक्ति लियोनेल मेस्सी हुन ।
• कोरियन गायक तथा संगितकार पार्क जि-साङ्गले गाएको गित गङ्नम स्टाइल युट्युबमा सन २०१३मा सबैभन्दा बढि हेरिएको गित हो ।
• विश्वकी पहिलो अश्लिल चलचित्र अभिनेत्री लुइस विल्ली हुन ।
• विश्वको सबैभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको तिलिचो तालको आकार अंग्रेजी अक्षर "Y" जस्तो छ।
• विश्वको सबैभन्दा ठुलो जनावर निलो व्हेल हो ।
• सिएनएन हिरो हुने पहिलो नेपाली अनुराधा कोइराला हुन ।
• मैथली भाषा विश्वमा बढि बोलिने भाषा मध्य २६औं स्थानमा छ।
• चर्चित सामाजिक सञ्जाल फेसबुकको शुरुवात फेब्रुअरी २००४ मा भएको हो ।

• बर्मुडामा आयोजित आइसिसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग डिभिजन थ्री २०१३मा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिम आइसिसी वर्ल्ड क्रिकेट लिग डिभिजन टुमा पुगेको छ भने अब नेपालले सन् २०१५को वर्ल्डकप क्रिकेट प्रतियोगिताको छनौट खेल खेल्न पाउने भएको छ ।
• एसिसी टि-ट्वान्टी कप २०१३ क्रिकेट प्रतियोगितामा उपविजेता हुँदै युएईमा हुने आइसिसी टि-ट्वान्टी वर्ल्डकप छनौट खेलका लागि छनौट भएको छ । अफगानिस्तानले फाइनलमा ७ विकेटले पराजित गरेपछि नेपाल उपविजेता भएको हो ।
• नेपाली विकिपीडिया विश्वका विकिहरूको सूचीमा एक स्थान माथि उक्लेर २३,७४८ लेखका साथ ९० औं स्थानमा पुगेको छ ।
• इशानी श्रेष्ठ मिस नेपाल २०१३को उपाधि जित्न सफल भएकी छिन् । त्यस्तै रोजिशा शाही ठकुरी र सृतिमा शाह क्रमश फस्ट र सेकेन्ड रनरअप घोषित भएकाछन् । [पढ्नुहोस]

वीरगञ्ज नेपालको महत्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्र हो। श्री ३ बीर शम्शेरको प्रधानमन्त्रीत्वकालमा वि.सं. १९४२-१९५८ पर्सा जिल्लाको अलौ भन्ने स्थानबाट गहवा गाँउमा सदरमुकाम सारिएपछि गहवा गाँउलाई उनैको नाममा वीरगंज नामाकरण गरिएको हो। त्यहा गहवा माई मन्दिर् पनि रहेको छन्।

यो नेपालको सबैभन्दा महत्वपूर्ण ब्यापारिक तथा पारवहन नाका हो। यहाँबाट नेपालले भारत लगायत अन्य मुलुकहरूसम्म आयात निर्यातको काम गर्ने गर्दछ। चितवन, काठमाडौं तथा पोखरा का लागि सामान पैठारी गर्नुका साथै देशको मुख्य औधोगीक कोरीडोर पनि हो। ठकुराम क्याम्पस का साथै केही अरूकलेज तथा बिधालय तथा नारायणी अञ्चल अस्पतालका साथै केही नर्सीङ होमसमेत रहेको विरगञ्जमा अञ्चल स्तरीय तथा जिल्ला स्तरीय सरकारी कार्यलय पनि छन्। वीरगञ्जको टेलीफोन कोड ०५१ हो। मुलुकको आर्थिक राजधानी र प्रवेशद्वारको रूपमा परिचित औद्योगिक एवं व्यापारिक शहर वीरगञ्जको स्थापना राणा प्रधानमन्त्री वीरशम्शेरले सन् १८९७ (वि.सं.१९५४)मा गरेको हुनाले उनकै नाउँमा उक्त सहरको नाम रहेको हो। महेन्द्रराजमार्गको पथलैयाबाट २८ कि.मी. उत्तर र काठमाडौं हवाइमार्गबाट १५ मिनेटको दूरीमा अवस्थित तथा सिमरा विमानस्थलबाट अत्यन्त नजीकै वीरगञ्जमा बाहुन, क्षेत्री, मुस्लिम, थारू, कुर्मी, यादव, कानु, तेली, कलवार, केइरी, चमार, दुसाध, नेवार, मल्लाह, मारवाडी, तामांग आदि जाति पारस्परिक सद्भावका साथ बसोवास गर्दै आएका छन्। पूरा लेख पढ्नुहोस्