"ईश्वर" का संशोधनहरू बिचको अन्तर

सा
नेपालीमा प्रयोग नहुने नुक्त चिन्ह हटाउँदै
सा (रोबोट: रिडाइरेक्टहरू मिलाउँदै)
सा (नेपालीमा प्रयोग नहुने नुक्त चिन्ह हटाउँदै)
 
=== सांख्य दर्शन ===
इस दर्शनका केही टीकाकारहरूले ईश्वरको सत्ताको निषेध गरेकोछ। तिनको तर्क छ- ईश्वर चेतन छ, अतः यस जड़जड जगत्को कारण हुन सक्तैन। पुनः ईश्वरको सत्ता कुनै प्रमाणदेखि सिद्ध छैन सकती। वा त ईश्वर स्वतन्त्र र सर्वशक्तिमान् छैन, वा फेरि त्यो उदार र दयालु छैन, अन्यथा दुःख, शोक, वैषम्यादिदेखि युक्त यस जगत्लाई किन उत्पन्न गरता? यदि ईश्वर गर्म-सिद्धान्तदेखि नियन्त्रित छ, त स्वतन्त्र छैन, र गर्मसिद्धान्तलाई न मान्नमा सृष्टिवैचित्र्य सिद्ध हुन सक्तैन। पुरुष र प्रकृतिका अतिरिक्त कुनै ईश्वरको कल्पना गर्नु युक्तियुक्त छैन.
 
=== योग दर्शन ===
(क) '''कार्यात्'''- यो जगत् कार्य छ अतः यसको निमित्त कारण अवश्य हुनुपर्दछ। जगत्मा सामंजस्य एवं समन्वय यसका चेतन कर्तादेखि आउँछ। अतः सर्वज्ञ चेतन ईश्वर यस जगत्का निमित्त कारण एवं प्रायोजक गर््दछन्।
 
(ख) '''आयोजनात्'''- जड़जड हुनाले परमाणुहरूमा आद्य स्पन्दन हुन सक्तैन र बिना स्पंदनका परमाणु द्वयणुक आदि छैन बनाउन सकते। जड़जड हुनाले अदृष्ट पनि स्वयं परमाणुहरूमा गतिसंचार छैन गर्न सकता। अतः परमाणुहरूमा आद्यस्पन्दनको संचार गर्नका लागि तथा तिनलाई द्वयणुकादि बनाउनको लागि चेतन ईश्वरको आवश्यकता छ।
 
(ग) '''धृत्यादेः''' - जस प्रकार यस जगत्को सृष्टिका लागि चेतन सृष्टिकर्ता आवश्यक छ, त्यसै प्रकार यस जगत्लाई धारण गर्नका लागि एवं यसको प्रलयमा संहार गर्नका लागि चेतन धर्ता एवं संहर्ताको आवश्यकता छ। र यो कर्ता-धर्ता-संहर्ता ईश्वर छ।
(घ) '''पदात्'''- पदहरूमा आफ्नो अर्थहरूलाई अभिव्यक्त गर्ने शक्ति ईश्वरदेखि आउँछ। "इस पददेखि यो अर्थ बोद्धव्य छ", यो ईश्वर-संकेत पद-शक्ति छ।
 
(ङ) '''सङ्ख्याविशेषात्'''- नैयायिकहरूका अनुसार द्वयणुकको परिणाम त्यसको घटक दुइ अणुहरूका परिमाण्डल्यदेखि उत्पन्न हुँदैन, अपितु दुइ अणुहरूको सङ्ख्यादेखि उत्पन्न हुन्छ। सङ्ख्याको प्रत्यय चेतन द्रष्टादेखि सम्बद्ध छ, सृष्टिका समय जीवात्माहरू जड़जड द्रव्य रूपमा स्थित छन् एवं अदृष्ट, परमाणु, काल, दिक्, मन आदि सब जड़जड छन्। अतः दुइको सङ्ख्याका प्रत्ययका लागि चेतन ईश्वरको सत्ता आवश्यक छ।
 
(च) '''अदृष्टात्'''- अदृष्ट जीवहरूका शुभाशुभ गर्मसंस्कारहरूको आगार छ। यी संचित संस्कार फलोन्मुख भएर जीवहरूलाई गर्मफल भोग गरानेका प्रयोजनदेखि सृष्टिका हेतु बन्दछन्। किन्तु अदृष्ट जड़जड छ, अतः त्यसलाई सर्वज्ञ ईश्वरका निर्देशन तथा संचालनको आवश्यकता छ। अतः अदृष्टका संचालकका रूपमा सर्वज्ञ ईश्वरको सत्ता सिद्ध हुन्छ.
 
=== वेदान्त ===
७४,१४८

edits

"https://ne.wikipedia.org/wiki/विशेष:MobileDiff/434048" बाट अनुप्रेषित