"विजयनगर साम्राज्य" का संशोधनहरू बिचको अन्तर

सा
नेपाली सङ्ख्या कायम गर्दै
सा (रोबोट: थप्दै {{Commonscat|Vijayanagara Empire}})
सा (नेपाली सङ्ख्या कायम गर्दै)
[[चित्र :Vijayanagara-empire-map.svg |thumb|240px|right| विजयनगर साम्राज्य - १५ औं शताव्दी मा]]
 
'''विजयनगर साम्राज्य''' (1336१३३६-1646१६४६) मध्यकालीन [[दक्षिण भारत]]को एक [[साम्राज्य]] थियो। यसका राजाहरुले ३१० वर्ष राज गरे। यसको औपचारिक नाम '''कर्णाटक साम्राज्य''' थियो। यस राज्यको १५६५मा भारी पराजय भएको र राजधानी [[विजयनगर]]लाई जलाई दिएएको छ। त्यसको पश्चात क्षीण रूपमा यो र ८० वर्ष चल्यो यसको स्थापना हरिहर र बुक्का नामक दुइ भाइहरुले गरेको थियो । यसको प्रतिद्वंदी [[मुस्लिम]] [[बहमनी सल्तनत]] थियो ।
 
==उत्पत्ति==
 
 
विजयनगरको स्थापनाका साथै हरिहर तथा बुक्काका सामुन्ने धेरै कठिनाईयां थिए । वारंगलको शासक कापाए नायक तथा त्यसका मित्र प्रोलय वेम र वीर बल्लाल तृतीय त्यसको विरोधी थिए । देवगिरिको सूबेदार कुतलुग खाँ पनि विजयनगरका स्वतंत्र अस्तित्वलाई नष्ट गर्नु चाहन्थ्यो । हरिहरले सर्वप्रथम बादामी, उदयगिरि तथा गुटीका दुर्गहरुलाई सुदृढ़ गरे । त्यसले कृषिको उन्नतिमा पनि ध्यान दिए जसदेखि साम्राज्यमा समृद्धि आयी । होयसल साम्राट वीर बल्लाल [[मदुरै]]का विजय अभियानमा लागेको भएको थियो । यस अवसरको लाभ उठाएर हरिहरले होयसल साम्राज्यका पूर्वी बागमा अधिकार गरिलिए पछि वीर बल्लाल तृतीय मदुराका सुल्तान द्वारा 1342मा१३४२मा मार डालिएको । बल्लालका पुत्र तथा उत्तराधिकारी अयोग्य थिए । यस मौकेराई भुनाँदै हरिहरले होयसल साम्राज्यमा अधिकार गर्न लिया । पछि गएर हरिहरले कदम्बका शासक तथा मदुराका सुल्तानलाई पराजित गरेर आफ्नो स्थिति सुदृढ़ गरिलिए ।
 
हरिहरका पछि बुक्का सम्राट बनाएको र पनि त्यसले यस्तो कुनै उपाधि धारण गरेनन्।त्यसले [[तमिलनाडु]]को राज्य विजयनगर साम्राज्यमा मिल्यो लिया । [[कृष्णा नदी]]लाई विजयनगर तथा [[बहमनी]]को सीमा मान लिए गई । बुक्काका पछि त्यसका पुत्र हरिहर द्वितीय सत्तासीन भयो । हरिहर द्वितीय एक महान योद्धा थियो । त्यसले आफ्नो भाइको सहयोगले कनारा, [[मैसूर]], [[त्रिचनापल्ली]], [[काञ्ची]], [[चिंगलपुट]] आदि प्रदेशहरुमा अधिकार गरिलियो।
 
===संगम वंश===
*[[हरिहर राय १]] 1336१३३६-1356१३५६
*[[बुक्क राय १]] 1356१३५६-1377१३७७
*[[हरिहर राय २]] 1377१३७७-1404१४०४
*[[विरुपक्ष राय]] 1404१४०४-1405१४०५
*[[बुक्क राय २]] 1405१४०५-1406१४०६
*[[देव राय १]] 1406१४०६-1422१४२२
*[[रामचन्द्र राय]] 1422१४२२
*[[वीर विजय बुक्क राय]] 1422१४२२-1424१४२४
*[[देव राय २]] 1424१४२४-1446१४४६
*[[मल्लिकार्जुन राय]] 1446१४४६-1465१४६५
*[[विरुपक्ष राय २]] 1465१४६५-1485१४८५
*[[प्रौढ राय]] 1485१४८५
==सलुव वंश==
*[[सलुव नरसिंह देव राय]] 1485१४८५-1491१४९१
*[[थिम्म भूपाल]] 1491१४९१
*[[नरसिंह राय २]] 1491१४९१-1505१५०५
===तुलुव वंश===
*[[तुलुव नरस नायक]] 1491१४९१-1503१५०३
*[[वीरनरसिंह राय]] 1503१५०३-1509१५०९
*[[कृष्ण देव राय]] 1509१५०९-1529१५२९
*[[अच्युत देव राय]] 1529१५२९-1542१५४२
*[[सदाशिव राय]] 1542१५४२-1570१५७०
===अरविदु वंश===
*[[अलिय राम राय]] 1542१५४२-1565१५६५
*[[तिरुमल देव राय]] 1565१५६५-1572१५७२
*[[श्रीरंग १]] 1572१५७२-1586१५८६
*[[वहरुकट २]] 1586१५८६-1614१६१४
*[[श्रीरंग २]] 1614१६१४-1614१६१४
*[[रामदेव अरविदु]] 1617१६१७-1632१६३२
*[[वहरुकट ३]] 1632१६३२-1642१६४२
*[[श्रीरंग ३]] 1642१६४२-1646१६४६
 
==संदर्भ ==
७४,१४८

edits

"https://ne.wikipedia.org/wiki/विशेष:MobileDiff/433559" बाट अनुप्रेषित