अमृतसर जिल्ला

भारतीय राज्य पंजाबको एउटा जिल्ला हो ।

अमृतसर जिल्ला २३ जिल्लाहरु मध्ये एक हो जुन भारतीय पञ्जाब राज्य बनाउँछ। पञ्जाब को माझा क्षेत्र मा स्थित छ, अमृतसर शहर यस जिल्ला को सदरमुकाम हो।

अमृतसर जिल्ला

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
जिल्ला
Located in the northwest part of the state
पञ्जाब, भारत मा अवस्थिती
निर्देशाङ्क: ३१°३५′उ॰ ७४°५९′पू॰ / ३१.५८३°N ७४.९८३°E / 31.583; 74.983निर्देशाङ्कहरू: ३१°३५′उ॰ ७४°५९′पू॰ / ३१.५८३°N ७४.९८३°E / 31.583; 74.983
देश भारत
राज्यपञ्जाब
को नामबाट नामकरणअमृत
सदरमुकामअमृतसर
सरकार
क्षेत्रफल
 • जम्मा२,६८३ किमी (१,०३६ वर्ग माइल)
जनसङ्ख्या
 (2011)‡[›]
 • जम्मा२,४९०,८९१
 • घनत्व९३०/किमी (२,४००/वर्ग माइल)
भाषा
 • सरकारीपञ्जाबी
समय क्षेत्रयुटिसी+5:30 (भा॰ मा॰ स॰)
साक्षरता७६.२७%
वेबसाइटamritsar.nic.in

२०११ को अनुसार, यो लुधियाना पछि पञ्जाब (२३ मध्ये) को दोस्रो सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको जिल्ला हो।

ईतिहाससम्पादन

ब्रिटिश शासन को दौरान अमृतसर जिला लाहौर डिवीजन को हिस्सा थियो र प्रशासनिक रूप से ३ तहसील अर्थात् अमृतसर, अजनाला र तरन तारन मा विभाजित थियो।[१]यद्यपी, १९४७ मा भारत को विभाजन को भाग को रूप मा अमृतसर जिल्ला विभाजन को बाकी बाट अलग गरीयो र भारत लाई सम्मानित गरियो। जे होस्, पट्टी र खेम करण जस्ता केहि भाग लाहोर जिल्ला मा पर्छ तर विभाजन को कारण, यी शहरहरु अमृतसर जिल्ला को हिस्सा बने। विभाजन अवधि को दौरान, जिला को मुस्लिम जनसंख्या, लगभग ४६%, पाकिस्तान को लागी छोडियो जबकि पश्चिम पंजाब बाट हिन्दुहरु र सिखहरु नयाँ बनाईएको पाकिस्तान मा विपरीत दिशा मा बसाई सरे। सिख र हिन्दु (३७% र १५.३८%) अमृतसर जिल्लामा १९४७ को विभाजन हुनुभन्दा पहिले ५२% जनसंख्याको बाहुल्य थियो।

जलवायुसम्पादन

अमृतसरमा अर्ध-शुष्क जलवायु छ, जुन उत्तरपश्चिम भारतको विशिष्ट छ र मुख्यतया चार मौसमहरु अनुभव गर्दछ: जाडो मौसम (डिसेम्बर देखि मार्च, जब तापमान −१ ° सेन्टिग्रेट (३० ° फरेनहाईट), गर्मी को मौसम (अप्रिल देखि जून) सम्म गिरावट आउन सक्छ जहाँ तापमान ४५ सम्म पुग्न सक्छ। ४५ ° सेन्टिग्रेट (११३ ° फरेनहाईट), मानसून (तु (जुलाई देखि सेप्टेम्बर) र मानसून पश्चातको मौसम (अक्टोबर देखि नोभेम्बर)। वार्षिक वर्षा लगभग ७०३.४ मिलीमीटर (२७.७ इन्च) छ।[२] सबैभन्दा कम रेकर्ड गरिएको तापमान − ३.६ ° सेन्टिग्रेट ( २५.५ डिग्री फारेनहाइट), ९ डिसेम्बर १९९६ मा रेकर्ड गरिएको थियो र उच्चतम तापमान, ४७.८ डिग्री सेल्सियस (११8.० डिग्री फारेनहाइट), ९ जुन १९९५ मा रेकर्ड गरिएको थियो।[३]शहर को लागी आधिकारिक मौसम स्टेशन राजासांसी मा नागरिक हवाई अड्डा हो। यहाँ रेकर्ड १५ नोभेम्बर १९४७ देखी हुन थालेको हो ।

अमृतसर विमानस्थलको मौसम जानकारी
महिना जनवरी फेब्रुअरी मार्च अप्रिल मे जुन जुलाई अगस्ट सेप्टेम्बर अक्टोबर नोभेम्बर डिसेम्बर वर्ष
अधिकतम °से (°फे) रेकर्ड २६٫८
(८०)
३२٫२
(९०)
३६٫२
(९७)
४४٫१
(१११)
४७٫७
(११८)
४७٫८
(११८)
४५٫६
(११४)
४०٫७
(१०५)
४०٫६
(१०५)
३८٫३
(१०१)
३४٫२
(९४)
२८٫५
(८३)
४७٫८
(११८)
अधिकतम °से (°फे) औसत १८٫४
(६५)
२१٫७
(७१)
२६٫८
(८०)
३४٫२
(९४)
३९
(१०२)
३९
(१०२)
३५
(९५)
३४٫२
(९४)
३४٫१
(९३)
३२
(९०)
२७٫१
(८१)
२१٫१
(७०)
३०٫२
(८६)
न्यूनतम °से (°फे) औसत ३٫४
(३८)
६٫३
(४३)
१०٫९
(५२)
१६٫१
(६१)
२१٫३
(७०)
२४٫३
(७६)
२५٫३
(७८)
२४٫९
(७७)
२२٫१
(७२)
१५٫४
(६०)
८٫७
(४८)
४٫१
(३९)
१५٫२
(५९)
न्यूनतम °से (°फे) रेकर्ड −२٫९
(२७)
−२٫६
(२७)

(३६)
६٫४
(४४)
९٫६
(४९)
१५٫६
(६०)
१८٫२
(६५)
१८٫८
(६६)
१३
(५५)
७٫३
(४५)
−०٫६
(३१)
−३٫६
(२६)
−३٫६
(२६)
औसत वर्षा मीमी (इञ्च) २६٫२
(१٫०३)
३८٫६
(१٫५२)
३८٫४
(१٫५१)
२१٫४
(०٫८४)
२६٫७
(१٫०५)
६१٫२
(२٫४१)
२१०٫१
(८٫२७)
१६७٫३
(६٫५९)
७७٫५
(३٫०५)
१६٫१
(०٫६३)
६٫३
(०٫२५)
१३٫६
(०٫५४)
७०३٫४
(२७٫६९)
वर्षा दैनिक औसत (≥ १.० mm) २٫१ ३٫३ ३٫२ २٫४ ३٫८ ८٫६ ६٫९ ३٫५ १٫१ ०٫६ १٫४ ३८٫९
औसत आर्द्रता (%) ७४ ७० ६४ ४७ ३८ ४८ ७२ ७७ ६९ ६७ ७३ ७६ ६४٫६
मासिक औसत सौर्य प्रकाश अवधि १८१٫७ १९२٫७ २१९٫४ २६५٫० २९४٫७ २६९٫० २१५٫५ २२७٫७ २४०٫८ २५३٫२ २२०٫१ १८२٫२ २,७६२
स्रोत: [४][५]

यो पनि हेर्नुहोस्सम्पादन

सन्दर्भ सामग्रीहरूसम्पादन

  1. "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 5, page 319 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library" 
  2. "Amritsar Climate Normals 1981-2010", Indian Meteorological Department, Pune, अन्तिम पहुँच ३१ मार्च २०२० 
  3. "Amritsar Climate Normals 1981-2010", Indian Meteorological Department, Pune, अन्तिम पहुँच ३१ मार्च २०२० 
  4. "Amritsar Climate Normals 1981-2010", Indian Meteorological Department, Pune, अन्तिम पहुँच ३१ मार्च २०२० 
  5. "Amritsar Climate Normals 1971–1990", National Oceanic and Atmospheric Administration, अन्तिम पहुँच ११ जनवरी २०१४